Yazar: Orhan MERAL

Norveç Genel; Norveç, kelime anlamı olarak “kuzey yolu” anlamına gelir. İrili ufaklı, 50 bin adacıktan oluşmaktadır. Bu ülkede: elinizi uzattığınızda, sanki gökyüzündeki bulutları yakalayacakmış gibi hissedersiniz, çünkü dünyanın tepesi gibidir. Hatta: bu ülkede Temmuz-Ağustos aylarında güneş saat: 23.50’de batar, ortalık karanlık olmaz, kısa süre sonra yeniden doğar.

Evet: Birleşmiş Milletler raporlarına göre, yaşam standartlarının dünya üzerinde en yüksek olduğu ülke olan Norveç: yaklaşık 5 milyonluk bir nüfusa sahiptir. Ancak, özellikle Oslo şehrinde sokaklarda göreceğiniz insanların dörtte birinin yabancı yani göçmen olduğu kesindir. Ülkede 5 milyon cep telefonu abonesi bulunuyor.

Norveç denildiğinde ilk akla gelen: insan hakları ve Nobel Barış ödülüdür denebilir. İnsan hakları denilmişken: Norveç ülkesinde insanlar daha doğar doğmaz hani derler ya “zengin” doğuyorlar. Ülkede devlet, her yeni doğan bebek için 4250 Euro ödeme yapıyor ve çocuk yardımı uzun yıllar devam ediyor. Hatta: çalışan annelerden çocuk sahibi olanlar, uzun süre maaşlarını almaya devam ederek izinli sayılıyorlar ve çocuklarına bakıyorlar.

İnsanların evlerinde su sayacı yok, yani su kullanımı ücretsiz. Gazete tirajları ise, 3.5 milyondur. Ulaşımı kolaylaştırmak için Belediyeler, şehirlerde belirli yerlere bisiklet istasyonları kurmuşlar ve insanlar buralarda bulunan bisikletleri, ücretsiz olarak kullanabiliyorlar.

Öte yandan, ülkenin ekonomik gelişmişliği de üst düzeydedir.

Norveç Genel; Ülkenin petrol ve doğal gaz ihracat gelirleri, tüm Avrupa Birliğininkine eşit olduğu söylenir. Ancak: ülkede bu kadar çok petrol ve doğal gaz var diye, ülke insanı petrolü ucuza kullanmıyor. Norveçliler, petrol ürünlerini dünyada en pahalı kullanan ikinci ülkedir. Birinciyi elbette tahmin edebiliyorsunuz, ki, Türkiye.

Ama unutmayın, bir Norveçlinin yıllık geliri, ortalama 55 bin dolar iken, ülkemizde milli gelir 8-9 bin dolar düzeyindedir. Yani: onların petrol ürünlerini kullanım rakamlarında dünya ikincisi olmaları, milli gelirlerine nispeten normal sayılabilir de, bizimki. Neyse biz gezi notlarımıza dönelim.

Evet, Norveçliler, bir hesap yapmışlar ki, 50 yıllık petrol ve 100 yıllık doğal gaz rezervleri kalmış, bunun üzerine, petrol ve doğalgaz ürünlerini yüksek vergilerle satıyorlar ve bu elde ettikleri gelirleri bir fonda topluyorlar, petrol ve doğal gaz bittiğinde, bu fonda biriken parayı kullanacaklarmış. Ekonomi dedim de, ülke ekonomisinin bir diğer kaynağı ise, balıkçılık. Söylenenlere göre, ülkede yakalanan balıkların % 90’lık bölümü yurt dışına ihraç ediliyormuş ve hatta İstanbul-Eminönünde yediğimiz balıkların bile, Norveç’ten geldiği söyleniyor.

Ülkede monarşi rejimi de bulunmaktadır ve devletin resmi başkanı Kral Harald V dir.

Bu ülkede gezerken birçok yerde karşınıza çirkin görünümlü “Troller” heykelleri çıkacaktır. Bu çirkin yaratıklar, İskandinav mitolojisinin fantastik orman perileridir. Genelde, soğuk iklimlerde ve dağlarda yaşarlarmış.

TARİH

8-12’nci yüzyıllar arasında: Norveç ülkesinin bugün bulunduğu topraklarda “Viking” ler olarak bilinen bir topluluk hüküm sürmüştür. Bunlar: savaşçı ve denizci olarak bilinirlerdi ve çevredeki birçok yere, gemilerle ulaşarak sömürge toprakları elde ettiler.
MS.1000 yıllarına gelindiğinde ise: bölgede Hıristiyan misyonerler faaliyetlerine başladılar ve bunun sonucunda: Norveç kralı I. Haakon zamanında, Hıristiyanlık kabul edildi.
1040 yılında: Danimarkalılar, Norveç krallığını ele geçirdiler ve ülke: Danimarka kralı Knud’un hakimiyetine girdi.
1364 yılında, bu kez Norveç kralı VI. Haakon: Danimarka kralı Valdemar IV ün kızı I. Margrete ile evlenerek, iki ülkeyi birleştirdi. Kral Haakon, aynı zamanda İsveç kraliyet ailesiyle de akraba idi.
1387 yılında: Kraliçe I. Margrete tahta çıktığında: 1397 yılında: Norveç, İsveç ve Danimarka ve diğer bir kısım sömürge toprakları: “Kalmar Birliği” adı altında, tek bir bayrak altında birleştiler ve büyük bir “İskandinavya İmparatorluğu” kurulmuş oldu.

1521 yılında, İsveç, bu birlikten ayrıldı.

Ayrıca: Protestan reformu adı altında, Almanya’da faaliyet gösteren Martin Luther’de İskandinav imparatorluğunu sarsan en büyük etken oldu. Yine de, 1821 yılına kadar, Danimarka ve Norveç birlikte hareket etmeye devam ettiler. Bu iki ülkenin kralları tekdi, ama kendi içlerinde yasalar, kurumlar ve diğer yapıları ile ayrı idiler.

19’ncu yüzyıl başında ise: Napolyon savaşlarında taraf olan Danimarka, Fransa’nın savaşı kaybetmesiyle, yenik ülke sayılarak Norveç’i, kazanan ülkeler safında bulunan İsveç’e bırakmak zorunda kaldı. Ancak: Norveçliler, İsveç yönetimini beğenmediler ve ayaklanmalar başladı.

Bunun üzerine, 1905 yılında, İsveç, Norveç’in bağımsızlığını tanımak zorunda kaldı.
1905 yılında yapılan halk oylaması sonucunda monarşi yönetimi kabul edildi ve Danimarka kralının oğlu VII Haakon adıyla, Norveç kralı olarak ilan edildi.

Norveç: I. Dünya savaşında tarafsızlığını korudu. II. Dünya savaşında da tarafsız kalmak istemesine rağmen, 1940 yılında, Almanlar tarafından işgal edildi. 1945 yılında, Almanların teslim olmasına kadar, ülke işgal altında kaldı.

Ülke tarihi geçmişinde en büyük olay ise, 1960’lı yıllarda, ülke sularında keşfedilen “petrol” ve “doğal gaz” olmuştur. Bunlar, ülkeye büyük refah seviyesi sağlamışlardır. Bir diğer ilginç olay ise, bizim büyük bir hevesle istediğimiz “Avrupa Birliği” üyeliğinin: gerek 1972 ve gerekse 1994 yıllarında bu ülkede yapılan halk oylamasında, Norveçliler tarafından ret edilmesidir.

ELEKTRİK

Norveç ülkesinde, 220 volt standart elektrik akımı kullanılmaktadır. Elektrik prizleri, iki girişlidir.

NE YENİR

Norveç ülkesinde, pazarlarda ne ararsanız bulunur. Hatta: deniz ürünleri o kadar çeşitlidir ki, balinadan köpekbalığına kadar birçok enteresan deniz ürünü bulup satın alabilirsiniz. Hatta: bu ülkeyi ziyaret ederseniz, sakın “somon” yemeden gelmeyin. Hani, ülkemizde de meşhurdur ya “Norveç Somonu”, mutlaka tatmalısınız.

Bunun dışında, ülkede fast food restoranlarının zincirleri de bulunmaktadır. Ancak, daha önce de söylediğim gibi pahalıdır. Mc Donalt restoranına giriş, üç menü için, 120 TL. ödediğinizde mutlaka şaşıracaksınız. Hatta, aldığınız menüleri, restoranın içinde yiyecekseniz, ilave bir ücret ödemeniz gerekiyor.

Bunun yanında, yine bu ülkeye has yiyeceklerden de söz etmek istiyorum. Örneğin: “balina” eti. Balina eti, görünüm olarak ciğere benziyor ve rengi kahverengidir. Ancak: söylenenlere göre, balina, denizlerde uzun yıllar yaşarken, denizlerin zararlı maddelerini bünyesinde depoluyormuş ve bu yüzden balina etinin insan sağlığına zararlı olduğu da söyleniyor. Öte yandan: “ren geyiği” eti de deneyebilirsiniz.

Evet: bu ülkede, nereye giderseniz gidin, deniz ürünleri karşınıza çıkacaktır ve yerel lezzetlerden tatmak isteyenler, mutlaka deniz ürünleriyle karşılaşacaklardır.

İÇKİ

Norveç ülkesinde alkollü içki kullanımı belli ve hatta sıkıntılı şartlar gerektiriyor. Gelelim ayrıntılara: ülkede: bira ve şarap satın alabilmek için 18 yaş üstünde olmak gerekir. Şarap ve alkol oranı yüksek içkiler, sadece “Vinmonopolet” denilen yerlerde satılmaktadır ve bu özel mağazalar, devlet kontrolünde, büyük şehirlerde ve küçük kasabalarda bulunmaktadırlar.

Bira ise: süpermarketlerde satılır ancak günün belirli saatlerinden sonra bira satışı yasaktır. Yani, akşam saat 20.00’den sonra bira satışı yapılmıyor. Çoğu restoranda ise, alkollü içki servisi yapılır.
Evet, Norveç alkol konusunda katı kuralları olan bir ülkedir. Fiyatları, nispeten makuldür. Sokakta içki içmek, muhteşem cezalar gerektirir ki, sakın denemeyin. Parkta, bahçede, çim üstünde içki içmek kesinlikle yasaktır. Vatandaşların huzuru nedeniyle, böyle bir karar alındığını düşünüyorum.
Açık ve yasak olan alanlarda içki içmeniz cezası 3000 Kron ve yetkiliye içkiyi vermemenin cezası ise 1300 dolardır.

SİGARA

Ülkede: ofisler ve işyerlerinde sigara içilmez. Otel, bar, restoran ve yiyecek-içecek sunulan tüm yerlerde ise, sigara içilmiyor. Uçak ve toplu taşıma araçlarında da sigara içmek yasaktır. Hatta: ülkede, sigara satın alabilmek için 18 yaş üstü olmak gerekir.

HAVAALANI

Havaalanı ile şehir merkezi arasındaki ulaşım için, taksi tercih ederseniz: farklı taksi şirketleri bulunduğunu unutmayınız. Bu yüzden önce, sürücü ile sabit bir fiyat üzerinden anlaşmayı deneyin. Hatta, anlaşmadan önce, bir iki sürücü ile konuşup kıyaslama yapmanızı öneririm. Ancak, sağlam hareket etmek isterseniz, havaalanında bulunan “Taksi Danışma” bürosuna gidin. Orada bulunan görevli, sizin için bir taksi rezervasyonu yapacaktır.

İnanın, havaalanların ayak bastığınız anda, bu ülkenin ne kadar pahalı olduğunu hemen hissedeceksiniz ki, Oslo havaalanı ile şehir merkezi arasındaki otobüs ulaşımı, 50 eurodur.

VİZE

Norveç ülkesine ziyarete gitmeyi düşünüyorsanız: Schengen vizesi almanız gerekir.

RESMİ TATİL GÜNLERİ

1 Ocak Yılbaşı
24 Mart Palm Pazarı
28-29-31 Mart Paskalya
1 Nisan Paskalya
1 Mayıs İşçi Bayramı
9 Mayıs Yükseliş Günü
17 Mayıs Anayasa Günü
25 Aralık Noel Günü

İKLİM

Norveç: Alaska-Grönland-Sibirya ile aynı enlem boyutundadır ancak hoş bir iklime sahiptir. Çünkü: Gulf Stream akıntısı, ülkenin iklimini güzelleştirir.
Yazın: Haziran sonu ve Ağustos başı arasında kalan dönemde: gün uzun ve aydınlıktır. Temmuz ve Ağustos aylarında, sıcaklık 25 dereceye kadar çıkar, havada nem hiç olmaz.

Sonbahar: bu dönemde, hava sıcaklığı, Eylül ayına kadar yavaş yavaş düşer. Özellikle, iç bölümler daha hızlı soğur ve sonunda kıyı bölgelerinde de sıcaklık düşer.

Kış: ülkede genellikle her yer karla kaplıdır. İç, güney ve kuzey bölgelerinde, kışın çok düşük sıcaklık ortalamaları görülür ki, genellikle eksi 40 derecelere kadar düşer. Ancak, yine kıyı bölgelerinde nispeten daha ılıman hava şartları hakimdir.

Bahar: Mayıs ortaları ve Haziran ayında, ağaçlar ve çiçekler, doğayı güzelleştirir. Mayıs ayında: uzun kış sonunda, Norveçliler, bahar kutlamaları yaparlar. Ancak, Bahar döneminde, ülkenin kuzey ve güney kıyıları arasında, muhteşem ısı farklılıkları görülür. Aynı zamanda, gece ve gündüz sıcaklık farkları da çok yüksektir. Baharın erken dönemlerinde kıyılarda genellikle yüksek sıcaklıklar görülür.

Evet, Norveç gerçekten güzel bir ülke ama, burayı ziyaret etmek isteyenlerin, hava şartlarına yani iklim durumuna çok dikkat etmeleri gerekir.

İklim durumu hakkında bu bilgileri verdikten sonra, bu ülkeyi ziyaret etmek isteyenler için, birkaç giysi önerisinde bulunmak istiyorum.

Hangi sezonda olursa olsun, bu ülkeyi ziyaret ettiğinizde, havanın günden güne değişebileceğini kabullenmeniz gerekir. Giysi olarak: en az bir kazak, su geçirmez yağmurluk, şemsiye, rahat yürüyüş ayakkabıları veya botlar getirmeniz gerekir.

Özellikle, kış aylarında bu ülkeyi ziyaret edeceklerin, mutlaka: palto, atkı, eldiven, sıcak ayakkabılar ve botlar getirmeleri şarttır.

Sonbahar ve ilkbahar ziyaretçileri: yağışa karşı dikkatli bulunmalı, su geçirmez giysiler ve ayakkabılar getirmelidir. Yaz dönemindeki ziyaretçiler ise: yaz akşamları ve geceler için, havanın soğuk olabileceğini unutmasınlar, yani gündüzler hava iyi olsa da, akşamlar ve gecelerin soğuklarına hazırlıklı bulunmak gerekir.

Son bir not: bu ülkeyi ziyaret etmek istiyorsanız: Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos-Eylül aylarını tercih etmenizi öneririm.

PARA BİRİMİ

Norveç ülkesinde kullanılan para birimi “Norveç Kronu”(NOK) ve “ore” dir. Ülke Avrupa Birliğine doğrudan üye olmadığından, ülkede euro birinci yani resmi para birimi olarak kullanılmıyor.
100 ore=1 krona eşittir.

İNSANLAR

Disiplinli ama sıcak kanlıdırlar. Aşırı özgürdürler, kamu veya özel şirketlerde, üniformalı veya sivil çalışanlar, bir karış sakal bırakabilirler. Ama kimse kimseyi herhangi bir farklılıktan dolayı kısıtlamaz, çünkü kanunları böyle bir şeye izin vermez.

Zaten: normal şartlarda bölge insanı: biraz önce de söylediğim gibi disiplinlidir ve kurallara uyar. Ülke kanunları ki özellikle gasp ile ilgili kanun, ülkeye yerleşmiş göçmenler içindir.

Şiddet olayları çok nadir görülür. Genelde insanlar sorunlarını tebessüm ederek ve konuşarak çözmeyi tercih ederler. Bir başka birine, es kaza “tokat” atmanın cezasının 30 bin NOT olduğu söylenir. Ayrıca: yine devlete veya resmi işlerde yalan söylemek büyük suçtur.

Norveç insan manzaralarından söz ederken, bu ülkeye yerleşmiş yurttaşlarımızdan söz etmemek olmaz.

Ülkede yerleşik Türklerin büyük çoğunluğu “Konya” yöresindendir. Sayıları az olsa da, 1980’lerden sonra ülkeye yerleşmişlerdir.

Ülke, genel anlamda, kimilerine göre dünyanın en huzurlu ülkesidir, ancak bu ülkede, intihar vakalarının çok olduğu söyleniyor. Kişi başına düşen gelirin 50 bin doları aştığı, yani refahın üst düzeylerde bulunduğu böyle bir ülkedeki bu intihar sayısı, aşırı fazla olarak kabul ediliyor.

Bu durum, ekonomik imkanlar çok büyük olsa da, insanların manevi anlamda büyük boşluk içinde bulundukları ile bağlantı kuruluyor.

Son bir not

Hani insanları kurallara saygılı, disiplinli, sorun olmayan bir ülke dedim ama: öte yandan, bir Norveçli çıkıyor ve 22 Temmuz 2011 tarihinde, gençlik kampını basıp, çoğu gencecik 77 insanı öldürüyor, bu da bir gerçek ve Norveçliler, bu 77 insan öldüren adamı: hala, nasıl cezalandırmaları gerektiğini tartışıyorlar.

Bu cani, 22 yıl hapis cezası ile yargılanıyor, yani öldürdüğü kişi başına 3 aylık bir cezaya denk geliyor. Zaten, Norveçlilerin cezaevlerinin de rahatlıkla bir tatil köyü havasında olduğu söyleniyor.

ALIŞVERİŞ

Öncelikle şunu bilmeniz gerekir ki, Norveç dünyanın en pahalı ülkelerinden birisidir. Örneğin, bir küçük şişe su için 5 Euro ödediğinizde, bu söylediğime hemen hak vereceksiniz.

Norveç ülkesini ziyaret ederseniz, almanızı önereceğim başlıca ürünler: örme kazaklar, saatler, mücevherler ve yerel gıdalar olacaktır. Ayrıca: gümüş, porselen, el boyaması ahşap işler, keçi ve ren geyiği derileri, kürk, cam ve seramik işleri satın alınabilir.

Örme Norveç Kazakları

Örgü: Norveç ülkesinde uzun bir geleneğe sahiptir. Hatta: en eski örgü parçasının 1476-1525 yılları arasından kaldığı söylenmektedir.

Saatler

Pahalı İsviçre saatleri yanında, Norveç ülkesinde de, çok kaliteli ancak daha uygun fiyatlı saatler bulup satın alabilirsiniz. Birçok turist, bu ülkeden saat satın almaktadırlar.

Mücevherler

Ülkedeki kuyumcuların el sanatı ürünlerinin geçmişi, 2000 yıl öncesine kadar gitmektedir ki, günümüz de de kuyumcular, yüksek standartlı ürünleri, üst düzey kalitede üretmektedirler.

TAKSİLER

Tüm şehir ve kasabalardaki taksi sürücüleri, genellikle İngilizce biliyorlar.
Taksi ücretini kredi kartı ile ödemek isterseniz: yolculuk başlamadan önce sürücüye haber vermeniz gerekir. Norveç taksilerinde, bütün kredi kartları kabul e dilmektedir.

TURİZM

Norveç ülkesi: yani Avrupa’nın en kuzeyinde bulunan ve kutup bölgesine yakın bu ülkede: turizmin birinci kaynağı elbette “kayak” turizmidir. Bunun dışında: ülkede gezilebilecek ve gezmenizi önereceğim iki şehir: Oslo ve Bergen olacaktır.

Kayak konusuna gelince, Bergen şehrinin kuzeyinde, Trömsö olarak bilinen şehirde kayak etkinliklerinin yaygın olduğunu duydum ama gitmediğim için o şehir ve kayak etkinlikleri hakkında bilgi veremiyorum.

DOĞU NORVEÇ

Bu bölgede: Jotunheimen National Park ve başkent Oslo dikkat çekmektedir.
Norveç nüfusunun, yaklaşık yarısı bu bölgede yaşamaktadır. Gudbrandsdalen: doğudan-batıya dağları kesen en önemli vadidir.

FJORD NORVEÇ

Batı Norveç bölümü: kolay erişilebilir fiyortları ve dağları ile ünlüdür. Buralarda: buzul yürüyüşleri, balıkçılık, yürüyüş, bisiklete binme gibi aktiviteler bulunur.

FJORD-FİYORT

Norveç ülkesinde, bu kelimeyi sık sık duyacaksınız ki, zaten ülkenin turizminin en temelinde bunlar ve bunların güzellikleri bulunmaktadır. Bu yüzden: bu konuda, biraz bilgi vermek istiyorum.
Norveç fiyortları: buzul çağında: buz, taş ve kayalar tarafından oyularak kazılmıştır. Yeryüzünde, hiçbir yerde, Norveç fiyortları benzerleri bulunmamaktadır.
Fiyortların oluşumu: buzullar geri çekildiğinde, U şeklindeki vadiler deniz suları altında kaldı ve fiyortlar oluşmuştur.

Tuzlu sulu fiyortların üst ve orta kesimleri genellikle çok derindir. Sognefjord fiyordu: en derinlerinden birisidir ve deniz seviyesinden 1308 metre daha derindir.
Fiyortlar: Gulf Stream akıntısı sayesinde, ılıman bir iklimde bulunmaktadırlar ve bu yüzden, fiyortların semalarında: kartal ve diğer kuşlar uçarlar. Denizde ise, yunuslar ve farklı balıklar, bol miktarda yüzmektedirler.

KUZEY NORVEÇ

Kuzey Norveç: yaban hayatı safari, gece yarısı güneşi ve kuzey ışıkları ile tanınır. Ayrıca, Norveç ülkesinin yerli nüfusu olan “Samiler” burada yaşamaktadırlar. Bunlar, yani Norveç yerlileri: kendi dil ve kültürlerine sahiptirler.

Balıkçılık, avcılık ve ren geyiği gütme gibi güçlü geleneklere sahiptirler. Aynı zamanda ise, yeni teknoloji ve modern yaşamı da kabullenmişlerdir. Karasjok denilen yerde, bir “Sami Tema Parkı” bulunmaktadır.

SORLANDET-NORVEÇ RİVİERASI-GÜNEY NORVEÇ

Bu bölgede bulunan yerler: Greland, Grimstad, Rauland, Kragero, Rjukan, Sirdal, Hovden, Setesdal, Vradal, Lindesnes.

Özellikle: Telemark kanalı ilgi çekmektedir. Burası, 105 km. lik uzun bir su yoludur.