KIRIKKALE Gezi yazısı planı rehberi örneği turları butik oteller

Kırıkkale Sulakyurt

İlçe, il merkezine 53 km uzaklıktadır.

TARİHİ

İlçenin 15’nci yüzyılda Kalecik mahiyesine bağlı bir köy olarak Şeyh Şamil tarafından kurulduğu tahmin edilmektedir. İlçenin 1940 yılına kadar ismi “Konur” dur. 1960 yılında Sulakyurt adıyla Ankara iline bağlı bir ilçe olmuştur. 1989 yılından itibaren ise Ankara ilinden ayrılarak, Kırıkkale iline bağlanmıştır.

GENEL

İlçe Kırıkkale’nin doğusunda, Orta Anadolu yaylasının kuzeyindedir. İlçe merkezi ve köyleri ile büyük bir bölümü, Karagüney dağlarının platoları üzerinde bulunur. İlçenin doğusunda Çorum Sungurlu ilçesi, kuzeyinde Çankırı, güneyinde Kırıkkale Balışeyh ilçesi ve batısında Ankara kalecik ilçesi bulunur.

GEZİLECEK YERLER

ŞEYH ŞAMİ KÜLLİYESİ

İlçe merkezinde Yeşilyurt mahallesindedir. Kuzeyinde Cami caddesi bulunur. Külliye: cam ve batısında bulunan türbeden ibarettir. Külliye: Şeyh Şami ve evlatları tarafından bu bölgelerin iskan edilmesinden sonra inşa edilmiştir.

Şeyh Şami: evladı ve cemaatiyle birlikte, Şam’dan gelip Keskin nahiyesine tabi olan Kozdere ve Eşme mezraları arasına yerleşmiştir. Ancak Anadolu’ya ne zaman geldiği belli değildir. Muhtemelen 1460’lı yıllar olmalıdır. Bulundukları yere tasarruf edeceklerine dair ellerinde hüküm bulunduğuna dair kayıt vardır.

Günümüzde külliyeye ait bir inşa kitabesi yoktur. Fakat külliyeye adını veren Şeyh Şamil hakkında bilgiler vardır. Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde Şeyh Şamil hakkında “Şeyh Şamil Sultan köyü menzili” ve “Şeyh Şami Ziyareti” başlıklı iki metin bulunur.

Şeyh Şami Külliyesinden birçok kaynakta kısaca söz edilir. Cami ve türbe, pek çok onarım geçirmiştir.

Cami

Kuzey-güney yönde dikdörtgen planlıdır. Üzeri kırma çatı ile örtülüdür. Caminin son cemaat yeri, sundurma çatı ile örtülmüştür. Cami cephe duvarları, tamamen beyaz boya ile boyanmıştır. Cephe köşelerinde ise taş malzeme yerleştirilmiştir.

Doğu cephesinde sade bir düzenlemeye sahiptir. Demir parmaklıklı, ahşap malzemeden ve kare biçiminde üç pencere açıklığı bulunur.

Cami güneybatı köşesinden başlayarak, batı cephe duvarının bir bölümü, türbe doğu duvarıyla birleşir. Caminin minaresi, kuzeybatıdadır.

Camiyle eşit yükseklikte olan, taş malzemeden yapılmış kürsünün, pabuç kısmı betonarmedir.

Minarenin gövde kısmı tuğla malzemeden yapılmıştır. Çift şerefeli, şerefe altlığında mukarnaslı bir düzenleme vardır. Kurşun malzeme kaplı külah kısmı alemle biter.

Caminin kuzey bölümünde son cemaat yeri bulunur. Alçı mihrap üzerinde bulunan bütün süslemeler, alçak kabartma tekniğiyle yapılmıştır.

Harimin batı duvarına bitişik, minberin yanında bulunan 6 basamaktan oluşan dar merdiven, cami içerisinden türbeye geçişi sağlar.

Cami, 1950 yılında yapılan onarımla büyük ölçüde değişmiş, yol seviyesine uymak üzere cami zeminine taş duvarlar ilave edilerek irtifa arttırılmış ve sıvanmıştır. Caminin alçı mihrabı onarım sırasında sökülmüş ve bozulmuştur.

Bugünkü mihrap, eski mihrabın parçalarına bakılarak yeniden yapılmıştır. Taş külahlı türbe, çimento harçlar tepeden aşağı sıvanmıştır. 1950’deki onarım sonucunda, türbe zemini camiden aşağıdadır.

Türbe

Türbe caminin güneybatı köşesine bitişiktir. Zemini camiden daha aşağı seviyededir. Kare planlı, kübik gövdeli, yüksek sekizgen bir kasnak üzerine oturan, piramidal külahla örtülüdür. Türbe cephelerinde iki katlı pencere düzenlemesi görülür.

Ziyaret mekanı ile irtibatlanan iki kapı açıklığı bulunur. Bunlardan biri, cami batı duvarındadır. Ahşap ve dikdörtgen kapıdır. Ana kapı ise, kuzey cephede, dikdörtgen biçimli ve ahşap malzemeden yapılmıştır.

Türbe içi tamamen beyaz boyalıdır. Türbe içinde, toplam 9 sanduka vardır. Beyaz renge boyanmış alçı sandukaların hiçbirinde kime ait olduğuna dair yazı ve tarih bulunmaz.

Kırıkkale Sulakyurt Yeşilyazı Köyü Külliyesi

YEŞİLYAZI KÖYÜ (KÜÇÜK ŞAMİ) KÜLLİYESİ

İlçe merkezine 10 km uzaklıkta Yeşilyazı köyün içindedir.

Yazılı kaynaklarda, Şeyh Şami ve evlatları tarafından kurulduğu söylenen Yeşilyazı köyünde de bir külliye yapılarak bu yörenin de iskan edildiği yazılıdır. Caminin doğu cephesinde harim kapısı üzerinde bir kitabe bulunur. Bu kitabeye göre, külliyenin banisi Şeyh Carullah İbni Şeyh Şami olarak geçer ve inşa tarihi olarak da 1531 yazılıdır.

Cami

Günümüzde yol kotundan aşağıda kalmıştır. Büyük bir avlu içindedir. Kuzey-güney yönde, dikdörtgen planlıdır. Tek mekanlıdır. Üzeri kırma çatı ile örtülüdür. Caminin batısında, bitişik olarak inşa edilen türbe bulunur. Güney cephede iki katlı pencere düzenlemesi bulunur. Güneybatı köşede bulunan türbe, cephenin bir bölümünü kaplar.

Tek şerefeli minare: güneydoğu köşesindedir. Düzgün kesme taş malzemeden yapılmıştır. Kısa, tek şerefeli ve cami duvarına bitişik olarak inşa edilmiştir. Minarenin dikdörtgen ahşap kapısı, bursa kemer biçiminde ve kuzeydedir.

Mihrap, minber ve vaaz kürsüsü, güney duvarına yerleştirilmiştir. Mihrap, tamamen alçı malzemeli ve beyaz renge boyanmıştır.

Minber: mihrabın batısındadır, taş malzemelidir ve beyaz boya ile boyanmıştır. Minber kapısının çevresi, kıvrım dalların yoğunlukta olduğu bitkisel kompozisyonlarla süslenmiştir.

Türbe

Caminin güneybatı köşesinden itibaren, batı cephesinin bir kısmına bitişiktir. Kuzey-güney yönde kareye yakın dikdörtgen planlı, sekizgen kasnak üzerine oturan kubbe ile örtülüdür. Türbe gövdesi cephe duvarlarında, zeminden belli bir seviyeye kadar moloz taş, sonra örtü sistemine kadar düzgün kesme taş kullanılmıştır.

Onarımlar sonucunda da kasnak ve kubbenin yenilendiği ve sıvayla kaplandığı görülmüştür. Avluda bulunan hazire alanında pek çok mezar vardır. Ancak bir tane mezar taşı dikkat çeker.

Üzerinde 3 satır Osmanlıca yazı bulunur ve 1291 tarihi okunabilir. Mezar taşında yüzeysel çatlakların oluşturduğu ve alt satırının zarar gördüğü görülür.

ÇERİKLİ CAMİSİ

İlçe merkezine 19 km uzaklıktaki Çerikli kasabası, Yenikent mahallesindedir.

Caminin harime giriş kapısı üzerinde, tek satırlık bir kitabe bulunur. Kapı kemeri üzerinde ise, 1898 tarihi kazınmıştır. Kitabe günümüzde iki parça halindedir ve aralarına sıva ile dolgu yapılmıştır. Bu yüzden okunamamış ve anlamlı bir yazı metnine ulaşılamamıştır. Cami, yüksekçe bir alana inşa edilmiştir, yakınlarında bir yerleşim yoktur.

Kırıkkale Sulakyurt Küçük Avşar Köyü Karababa Türbesi

KÜÇÜKAFŞAR KÖYÜ KARABABA (SEYİT ŞEYH MUSTAFA) TÜRBESİ

İlçe merkezine bağlı Küçükavşar köyündedir.

Türbenin kapısı üzerinde, 3 satırlık kabartma yazılı kitabe bulunur. Günümüzde kitabe yıpranmış ve okunamaz haldedir. Türbe: dışarıdan 11 kenarlı, dairesel bir plana sahip ve piramidal külah ile örtülüdür. Kapısı, kuzey cephededir.

Kapı, yeşil renkte ve tek kanatlı, metaldir. Ziyaret mekanı duvarları tamamen sıvalı ve beyaz renge boyanmış, fakat duvarlarda derin çatlaklar vardır.

Güney duvarında mazgal pencere bulunur, kuzeybatısında ise küçük dikdörtgen niş görülür. Türbede bulunan tek sanduka, beyaz mermer ile kaplanmıştır.

Türbe günümüzde oldukça harap bir haldedir ve beden duvarlarının büyük bölümü toprak altında kalmıştır. Türbenin üzerinde bitkiler çıkmıştır.

Kırıkkale

Kırıkkale Delice

İlçe, il merkezi olan Kırıkkale’ye 47 km uzaklıktadır. Ankara-Samsun karayolu üzerindedir.

TARİHİ

İlçe merkezinde Çömelek kaya mevkiinde çıkan kalıntılara göre, yöreye ilk yerleşenler Hititlerdir. 1760-1780 yılları arasındaki Osmanlı döneminde ise, Türkmen ve Yörük boyları, bölgeye yerleştirilmiştir.

Bunlar, şimdiki ismi Karabekir mahallesi olan yere yerleşirler. Burada kurulan köyün ismi, aşiretin başında bölgeye gelen Demirci Karabekir’in ismine atfen “Karabekir” olmuştur. İlçenin daha önceki isminin ise “Piran” olduğu bilinir. Şimdiki ismi olan “Delice” ise Delice ırmağından gelir.

Keskin ilçesine bağlı bir köy iken 1928 yılında bucak olan Delice, 1946 yılında Kırıkkale ilçe olunca buraya bağlanmıştır. 1960 yılında ise ilçe olmuştur.

GENEL

Delice çayı, Kızılırmak nehrinin en önemli kollarından biridir. Yozgat sınırı boyunca bir süre aktıktan sonra Delice ilçe merkezine yaklaşır. Daha sonra tekrar iki il sınırı boyunca akar ve il topraklarını terk eder. Çayın Kırıkkale il içerisinde kalan kesimi yaklaşık 50 km uzunluğundadır. Rakımı 702 metredir.

DELİCE TUZU

İlçede yerin 20 metre altından çıkan ve doğal kaynak suyundan elde edilen tuz, dünyaca ünlüdür.

Tuzun: Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Konseyi tarafından belirlenen kriterlere uygun olduğu ve mineral yönünden zengin bulunduğu belirtiliyor. Tuz, doğal yollarla elde ediliyor.

DELİCE ÜZÜMÜ

Delice üzümü “Delice beyaz üzümü” olarak tanınır. Çekirdeksizdir, kısa ömürlüdür, bu yüzden yani raf ömrünün kısa olması nedeniyle başka yerde bulunmaz. Delice yöresine yolunuz düşerse, bence bu üzümün mutlaka tadına bakın. Üzüm genellikle pekmez yapılarak tüketiliyor. Pekmez de satın alabilirsiniz.

Kırıkkale Delice Kavun ve Üzüm Festivali

DELİCE KAVUN VE ÜZÜM FESTİVALİ

Delice ilçesinin üzümü meşhurdur. Delice belediyesi tarafından düzenlenen festival, ilçe stadyumunda düzenlenir. Festivalde, üzüm ve kavun yetiştiriciliğinde dereceye girenlere ödüller verilir. Ardından: şiirler okunur, Mehmet Marşı ve animasyon gösterileri düzenlenir.

GEZİLECEK YERLER

Kırıkkale Delice Tekke Köyü Sivri Tepe Tümülüsü

TEKKE KÖYÜ SİVRİ MEVKİ TÜMÜLÜSÜ

İlçe merkezine bağlı Tekke köyünün 8 km güneybatısındadır. Hakim bir tepededir.

Tümülüsün batı kısmı sarp ve diktir. Doğu, kuzey ve güney yönlerden algılanan yüksekliği 30 metredir. Tümülüs 50 metre çapındadır. Çevresindeki arazilerde tarım yapılmaktadır. Batı yönünde 1.20 metre ölçülerinde kaçak kazı tünelleri bulunur.

Bu tünel, 20 metre kadar gider, 20 metre sonra güneye doğru içten ikinci bir kola ayrılır. İlk kaçak kazı tüneli: mezar odasının giriş kısmına ulaşmış ama içten çökme nedeniyle ikinci bir kaçak kazı tüneli kazılmıştır.

İkinci tünel, aynı yerin 5 metre kadar aşağısından itibaren kazılmış, 15 metre devam etmiş, içten iki kola ayrılmıştır.

Mezar odası giriş blok taşları dağılmıştır. Arada Horasan harcı ile yeniden örülen bir duvar kısmı dikkat çeker. Bu durum, kendi dönemi sonrasında mezar odasının açılarak yeniden kullanıldığını gösterir.

İkinci bir örgü tabakasının izleri görülmektedir. Burada, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi tarafından kurtarma kazısı yapılmıştır.

ÇERİKLİ KASABASI

Kasabaya bağlı Yeni Yapan köyü ve Çongar köyünde yapılan arkeolojik araştırmalarda çanak çömlek parçaları bulunmuştur. Kasaba, Anadolu’ya girişin ardından Türkler tarafından il fetih edilen bölgelerden biridir.

11’nci yüzyıldan sonra Çerikli yöresine Oğuz Türkmen boyları yerleştirilmiştir. Kurtuluş savaşı yıllarında Çerikli kasabası, milli mücadeleye önemli katkıda bulunmuştur. Kasaba 1967 yılında Belediyelik olmuştur.

Camisi

Caminin yaklaşık 300 yıllık olduğu tahmin ediliyor.

Caminin temel oluşumu yoktur, su basmanı seviyesi mevcuttur. 80 cm civarında dışa taşkındır. Derzler, kireç-kum karışık harçtır. Oldukça çürümüş ve artık mukavemetini kaybeden, iki ahşap direk, devşirme mermer sütun kaidesine oturmaktadır. Cami giriş kapısının üzerindeki alınlıkta kitabe mevcuttur.

Kitabenin tepe noktası ve köşelerde, yuvarlak içerisinde yıldız motifleri bulunur. Sonradan yapıldığı anlaşılan mahfil katına, doğu tarafından ahşap merdivenle çıkılır. Ahşap tavan, mahfil kısmını da içine alan bir düzendedir.

Minber yıkılmış, minbere ait taş basamaklar yerindedir. Caminin ahşap tavanı, dikdörtgen bir tavan göbeği çevresinde dilimli çıtalıdır.

Cami harap halde, umarım en kısa zamanda restore edilir. Caminin hemen yanında, bir de tarihi mezarlık bulunuyor.

Kırıkkale

Kırıkkale Bahşılı

Bahşili, Kırıkkale arası: 5 km. dir. Bahşili ilçesi, Ankara’ya 80 km uzaklıktadır. Bu mesafe uzak değil, özellikle hafta sonlarında değişik ve güzel bir yere, pikniğe, mesire yerine gitmeyi düşünen olursa burayı önerebilirim, Karaahmetli Tabiat Parkına gitmeyi düşünürseniz, yanınıza balık oltanızı almayı unutmayın.

TARİHİ

Bahşılı ilçesinin tarihçesi hakkında yazılı bilgi, belge, kayıt yoktur. Bahşili ilçesi, 1990 yılında Belediye olmuş, 1999 yılında ise ismi “Bahşılı” olmuştur.

GENEL

İlçenin halk arasındaki kullanım ismi “Bahşılı” dir. Ancak Bahşılı hakkında pek fazla yazılı kaynak yoktur. Bahşılı ilçesine isim veren köy, günümüzde Bahşılı ilçesinin bir mahallesi konumundadır.

Buraya, Belediye tarafından “Bahçeli” ismi verilmiştir. Küre dağı eteklerinden gelen dere yatağı vadi içinde kurulu köyün kenarında geçer. Evler genellikle tek katlıdır, çatılı ve çatısız evler vardır.

Köyün içinde: kavak, söğüt, elma, erik, kayısı ve ceviz ağaçları bolcu bulunur. İlçenin Türkiye’nin en uzun nehri olan Kızılırmak’a 11 km kıyısı vardır. İlçenin rakımı 700 metredir.

NE YENİR

Buralara yolunuz düşerse ve yöresel lezzetler tatmak isterseniz, ilk önerim “tuvalak” olacaktır. Bu yemek: salça, et ve ince bulgur ile yapılan bir tür sulu yemektir. Yine bulgurla yapılan bir çeşit yemek olan “Besmeç” de düşünebilirsiniz.

GEZİLECEK YERLER

Bahşılı ilçesinde tarihi özellikle herhangi bir kalıntı yoktur. Yöre doğal güzellikleriyle öne çıkar. Özellikle yaz aylarında Kırıkkale ve çevre illerden gelen ziyaretçilerin akınına uğrar. Parklar ve piknik alanları yoğun tercih edilir. Özellikle Ankaralılara hafta sonları piknik yapmak üzere burayı ziyaret etmelerini öneririm. Karaahmetli Tabiat Parkı.

CELAL BAYAR PARKI

Kızılırmak kıyısındaki oldukça büyük bir arazi üzerine kurulmuştur. Burada: piknik yapmak mümkündür.

Piknik için uygun her türlü imkan yaratılmıştır. Özellikle hafta sonlarında Kırıkkale ve çevre il ve ilçelerden buraya birçok ziyaretçi gelir.

TOPAL DEDE TÜRBESİ

İlçe merkezinde Bahçeli mahallesinin (ilçenin ilk kurulduğu yer) yukarı kısmındadır. Yani türbenin bulunduğu yer, Kırıkkale’nin en yüksek yeri denilebilir, rakım 1400 metredir.

Topal Dede’nin Horasandan geldiği, Ahmet Yesevi’nin öğrencilerinden olduğu ve asıl adının Ahmet olduğu bilinmektedir. Topallayarak yürüdüğü için, kendisine Topal Dede denilmiştir.

Rivayetlere göre, Topal Dede’nin geceleri, yürüyerek Hasandede’ye gidip geldiği söylenir. Çevresindeki insanlara ise, sürekli iyilik ve güzellik öğütlemiştir. Yine inanışlara göre, türbesinin çevresinden herhangi bir şey alınmasına izin vermez ve etrafını korurmuş.

Bir gün çobanın biri, Topal Dede’nin türbesinin yakınında bir kütük bulur ve onu evine getirir, ancak aynı gün ineği kaybolur. Aramalarına rağmen ineğini bulamaz. Sonra yaşlı bir kadın ona Topal Dede civarından bir şey alıp almadığını sorar.

Bir kütük aldığını söyleyen çobana, derhal o kütüğü yerine koymasını söyler. Çoban, kütüğü yerine götürüp koyar, ertesi günü ineğini bulur.

Evet, türbe hakkında birkaç cümle söylemek gerekirse, dikdörtgen planlı, düzgün kesme ve moloz taş kullanılarak yapılmıştır. Kapısının iki yanında, birer kitabe vardır.

Türbenin yanında, dört tane ardıç ağacı var. Bu ağaçların yaklaşık 300 yıllık olduğu söyleniyor. Bu ağaçların ilginç bir özelliğinden söz ediliyor.

Söylenenlere göre: ardıç ağaçları, kabuk geliştirme ve büyüme sırasında, toprak zeminden köküne denk gelen taşları, kabuğuna sararak kapatıp, boy verdikçe yutmaya çalışarak, bu taşlardan beslendikleri söyleniyor.

Uzadığı kökün içinde, taş olduğu saptanan asırlık ardıç ağacı, görenleri şaşırtıyor. Kökün 1 metre yukarısında bulunan kabartmanın, aslında bir taş olduğu görülüyor.

Kırıkkale Bahşılı Karaahmetli Tabiat Parkı

KARAAHMETLİ TABİAT PARKI

İlçe merkezine bağlı Karaahmetli köyünde; Kapulukaya baraj gölünün kıyısındadır.

Burada: Karaahmetli Tabiat parkı ve Kızılırmak nehri üzerindeki Kapulukaya baraj gölü, muhteşem güzel bir ortam oluşturuyor, özellikle günübirlik piknik yapmak, doğa yürüyüşü ve balık tutmak istiyorsanız, burayı ziyaret etmelisiniz.