Kuyucak denilince, büyük olasılıkla birçoğumuzun aklına “Kuyucaklı Yusuf” efsanesi gelmektedir.
Ama, elbette, Kuyucak ilçemiz, bu efsaneden ibaret değildir.
İşte, size Kuyucak ilçesini tanıtan kısa bir yazı.
ULAŞIM
İzmir-Denizli demiryolu ve E-24 devlet karayolu, ilçe içinden geçmektedir. Kuyucak, bağlı bulunduğu Aydın iline, 58 km. uzaklıktadır. Kuyucak-Denizli arasındaki uzaklık: 67 km. Kuyucak-İzmir arasındaki uzaklık ise, 180 km. dir. Kuyucak-Nazilli arasındaki uzaklık: 12 km. Kuyucak-Buharkent arasındaki uzaklık ise, 28 km. dir.
TARİHİ
Yörede, MÖ.2000’li yıllarda Hitit egemenliği görülür. MÖ.1200 yıllarında ise, bu kez Lidya hakimiyeti görülür.
Daha sonraki tarihi süreçte ise, Pers, Roma ve Bizans hakimiyeti ve takiben Selçuklu ve 1425 yılında ise Osmanlı hakimiyeti görülür.
Bunun yanında, bölge: özellikle antik dönemde: Aphrodisias ve Efes kentleri arasındaki yol üzerinde bulunması ve gerek ticaret kervanlarının ve gerekse askeri birliklerin geçiş güzergahında bulunmasıyla önem kazanmıştır.
Gelelim yörenin isminin kaynağına:
Bir zamanlar, burada oturan Yörükler: birbirlerine oturdukları yeri tarif ederken: Kuyucak yöresini göstererek “biz karşıdaki koyakta oturuyoruz” şeklinde bir deyim kullanırlarmış.
Bu koyak kelimesi zamanla değişerek, günümüze “Kuyucak” olarak gelmiştir.
İlçe bugünkü yerleşim yerine, MS.7-8’nci yüzyıllar arasında yerleşilmiştir.
Söylenenlere göre: Gıyasettin Keyhüsrev, saltanatı ele geçirmek için, İstanbul’dan Konya’ya dönerken: Bizans imparatorunun damadı Laskaris, kendisine zorluk gösterir ve araları açılır.
İki ordu, Büyük Menderes ovasının güneyinde, Çiftlik (Antiokya) yakınlarında karşılaşırlar ve burada yapılan savaşta Laskaris yenilir, ancak bir kargaşa anında bir Rum askeri, Gayesettin Keyhüsrev’i öldürür ve bunun üzerine, Selçuklu ordusu dağılır.
Ancak, yine de Selçuklular yöredeki hakimiyeti devam ettirirler ve bu savaştan sonra Türkmenler yöreye yerleşirler.
GENEL
Yerleşim yeri: Aydın dağları ile, Menteşe dağlık yöresi arasında uzanan Büyük Menderes nehrinin doğusunda bulunmaktadır.
Merkez ilçenin büyüklüğü, 28 km. karedir.
Bölgede: ılıman bir iklim kuşağı egemendir.
Buna bağlı olarak yazları oldukça sıcak geçer. Kışları ise, yağışlı ama sıcak geçer.
Yaz aylarında kuraklık ta hakimdir.
Yöredeki ekonomik etkinliklerin temelinde: tarım, hayvancılık ve orman ürünleri sanayi gelmektedir.
Ancak, son yıllarda, özellikle: elma, şeftali ve çilek üretimi önem kazanmıştır.
KUYUCAKLI YUSUF
Kuyucak yöresinde, Hacı Mehmet Efendi’nin ilk çocuğu olan Yusuf: Derekavak köyünde doğdu.
Çocukluğu: tozlu, çamurlu ve Arnavut kaldırımla yollarda, çıkmaz sokaklarda geçti.
Gençlik dönemi ise, Kabak dağında uçurtma uçurmak ve çayırlarda güreş tutmakla geçti.
Yokluk ve sıkıntı içinde büyüdü. Ancak, yaradılıştan itibaren, lider ruhluydu.
Haksızlığa ve adaletsizliğe dayanamaz, karşı kor, mücadele eder, gerekirse dövüşür, hiçbir haksızlığa boyun eğmezdi.
Bunun yanında, mağdurları ve güçsüzleri korur, kollar, bundan dolayı arkadaşları onu çok sever ve saygı duyar, ona uyar, ondan çekinirlerdi.
Evet, Kuyucaklı Yusuf’un hayatı, bu uğurda yapılan mücadelelerle geçer ve sonunda, cezaevinden kaçtığında jandarmalar tarafından sarılır ve vurularak öldürülür.
İlginç bir hayat hikayesi var, aslında daha uzun olmasına rağmen, okurların sıkılmaması için ayrıntıya girmiyorum.
Bu arada, Kuyucaklı Yusuf isimli kitabın yazarının, Sebahattin Ali olduğunu da hatırlatırım.
Roman, 1937 yılında yazılmıştır.
Romanda: Anadolu insanının düşünüş ve yaşayış tarzları yansıtılmaktadır.
İLEK
Aydın ili ve yöresinde, özellikle incir yetiştiriciliği önem kazanmaktadır. Ancak: incir üretilirken, incirin erkeği olarak bilinen “İlek” burada, yani Kuyucak yöresinde yetiştirilir. İlek: incire benzer, incir görünümlüdür ama Haziran ayının ilk günleri geldiğinde, bunun içinde bir tür sinek oluşur ve oluşan bu sinek, incirin içine girip aşılayarak incirin dayanıklılığı ve lezzetini oluşturur. İlek satın alınır, sonra dişi incir ağaçlarına asılır ya da döllenme için uygun şekilde yerleştirilir.
Evet, lezzeti tarifsiz incirin oluşumu için İlek çok önemli.
KUYUCAK MESLEK YÜKSEKOKULU
İlçe merkezinde Sümer Mahallesi Hürriyet Caddesindedir.
Adnan Menderes Üniversitesine bağlı olarak, 1995 yılında, 51 öğrenci ile eğitime başlayan okulda: Bilgisayarlı Muhasebe ve Vergi uygulamaları ile Kooperatifçilik bölümleri açılmıştır.2012 yılında Yerel Yönetimler programı eklenmiştir.
Daha sonraki dönemlerde, yeni bölümler eklenen eğitim düzenine, halen 800 öğrenci devam etmektedir.
GEZİLECEK YERLER
ŞATIR ALİ AĞA CAMİİ-KUYUCAK ÇARŞI CAMİİ:
İlçe merkezinde bulunan caminin 1591 yılında yapıldığı tahmin edilmektedir. Osmanlı döneminden kalmadır. Çarşı camii olarak da bilinir. Taş ve tuğla kullanılarak inşa edilen camide, ilave cemaat yerinde devşirme sütunlar görülür. Cephesi oldukça ilginçtir.
Caminin minaresinin yan kısmında caminin dış duvarında anıtsal çınar ağacı ile kitabesi bulunan çeşme yer alır. Yakın zaman önce restore edilen cami, iyi durumdadır.
BELENOVA YAYLASI:
Belenova Mahallesindedir. Belen geçit anlamındadır. Köyün aşağı tarafı da ova olduğundan, bu iki kelime birleştirilerek köye isim olmuştur. Bu yol ve geçit sürekli kullanılan bir güzergahtır.
Yaklaşık 1200 metre rakımıyla, yazın serinlemek isteyenlerin uğrak yeridir. Buraya muhteşem manzaraların eşliğinde 21 km lik yoldan ulaşılır. Tertemiz yayla havası, mis gibi kokan çam ormanları, otantik lavanta bahçesi ve muhteşem güzellikteki gölü ile tabiat harikası olan yayla, yörede ilgi çekmektedir.
Belenova göleti, olağanüstü güzelliktedir.
Belenova Sosyal Tesisleri
Şehre yakınlığı nedeniyle özellikle yaz aylarında yoğun ziyaretçi akımı olmaktadır. 2018 yılında faaliyete geçirilen Kuyucak Belediyesi Belenova Sosyal Tesisi için, hiçbir ağaç kesilmemiş, doğal yaşam bozulmamış ve tamamı ahşaptan yapılmıştır.
Toplam 150 dönümlük bir alanı kaplamaktadır. Yanında çam ormanı ve gölet vardır. 1200 rakımlı yüksekliktedir.
Burada: çocuk oyun alanı, otopark, yaya yürüyüş yolu, spor alanları, Köy ürünleri satış reyonu bulunmaktadır. Ziyaretçiler çamların arasında bulunan otantik kamelyalar, şelale, tüm alanı gezebileceğiniz yürüyüş yolları ile ilgi çeker.
YAKUP PAŞA MAKSEMİ:
Tek kubbeli ve kare planlı yapı, dönemin Aydın Valisi Yakup Paşa tarafından, su sıkıntısı çeken Kuyukcak’ın bu sorununu çözmek için yaptırılmıştır. Bu maksemle şehre getirilen suyun mahallelere inşa edilen ve günümüze gelen dört çeşmeyle dağıtılması sağlanmıştır.
DİBEK SOKAK ÇEŞMESİ
Kitabede Yakup Paşa’nın ismi geçmekle beraber, tarih yazmamaktadır. İlçedeki diğer çeşmeler gibi dönemin Aydın Valisi Yakup Paşa tarafından yaptırılmıştır. Muhtemelen 19’ncu yüzyıl eseridir.
ANTIOKHEIA AD MAEANDRUM
İlçe merkezine 1 km uzaklıkta, Mersinlidere mevkiinde bir antik kent kalıntısı vardır.
Adı antik kaynaklarda, komşu kentlere nazaran neredeyse hiç anılmamıştır. Bu yüzden gözlerden uzak kalmıştır.
Klasik Karia bölgesi kentlerinden biridir.
Günümüzde, Kuyucak ilçesinde Azizabat ve Başaran Mahalleleri arasında bulunan kent, Mrsynos (Dandaloz) ırmağının Maiandros (Büyük Menderes) ırmağına karıştığı yerde, Maiandros’un güney kıyısında kurulmuştur.
Kent, Helen kaynaklarında, bulunduğu konumdan dolayı “Maiandros ırmağının üzerindeki ya da kıyısındaki Antiokheia” olarak geçmektedir.
MS 2’nci yüzyılın birinci yarısında yaşamış ünlü coğrafyacı Ptolemaios, dünyanın bilinen ilk büyük atlası özelliği taşıyan eserinde, kentten “Maiandros’un kıyısında” şeklinde söz etmektedir.
Evet sonuç olarak, kentin tarihini yazan tüm araştırmacılar, kentin MÖ 3’ncü yüzyılda Helenistik Krallardan Seleukos Krallığı zamanında kurulduğundan bahsederler.
En garip olanı da, tüm bu yazarların şehirden söz etmesine rağmen, şehrin binlerce yıldır doğayla baş başa kalmış olması, herhangi bir arkeolojik resmi araştırma yapılmamasıdır.
Aydın ili tanıtımı ve gezilecek yerlerle ilgili yazım için.
Nazilli tanıtımı ve gezilecek yerlerle ilgili yazım için.