Şili Genel:
Dünyanın sonundaki ülkeye yolunuz düşerse veya burayı gezmek isterseniz, buyurun size Şili ve ülkenin belli-başlı şehirleri hakkında, ayrıntılı bir gezi yazısı.
Yalnız, şunu unutmamak gerekir ki, 2010 yılının Şubat ayında, Şili ülkesinin genelini, 8.8 şiddetinde büyük bir deprem etkiledi ve daha önceki tarihi süreçte de olan depremler nedeniyle, ülkenin birçok yerinde, özellikle sömürge döneminden kalma yapılar tahrip olarak yok oldular.
Yani, bu ülkeyi ziyaret etmeyi düşünürseniz: tarihi objeleri görmekten ziyade, doğal güzelliklerle beraber olmayı düşleyebilirsiniz.
Ama, yine de dünyanın en uzak adası olan Paskalya Adası’nını ziyaret ederseniz, orada sihirli bir şekilde oyulduğu söylenen muhteşem taş anıtları görüp şaşkınlık yaşayabilirsiniz.
COĞRAFYA
Şili Genel: Ülkenin karasal yüzölçümü: 756.252 km. karedir. Adaların yüzölçümü ise, 374 km. karedir.
Ülkenin uzunluğu: 4.200 km. dir.
En geniş kısmı: 360 km. en dar kısmı: 15 km. Ortalama genişlik: 177 km. dir.
Ülkenin nüfusu: 15.116.435 kişidir. Bu nüfusun: % 86 şehirlerde ve % 14 kırsal alanda yaşamaktadır.
Ülkenin kuzeyinde çöl, ülkenin orta kısımlarında verimli bir vadi: volkanlar, göller ve güneyin en uç bölgesine doğru binlerce ada ile ayrılmış olan bir kıyı bölümü ve doğu sınırını belirleyen “And Sıradağları” bulunmaktadır.
Din: Katolik’tir. Devlet yapısı: Cumhuriyettir. Milli gün: 18 Eylül.
İKLİM
Şili Genel: Kuzeyde kurak, orta kısımlarda Akdeniz iklimi, güneyde ise soğuk ve yağışlı bir iklim egemendir.
BAŞLICA ŞEHİRLERİ
Santiago: Başkenttir, Nüfus: 6.607.800 kişi. Deniz seviyesinden yükseklik: 543 metre.
Valparaiso-Vino del Mar: Nüfus: 600.000 kişi.
Concepcion-Talcahuano: Nüfus: 580.000 kişi.
Antofagasta: Nüfus: 247.000 kişi.
Temuco: Nüfus: 243.000 kişi.
EKONOMİ
Şili Genel: Balıkçılık: zamanla Şili endüstriyel üretimini yönlendirmiş, sadece iç talebi karşılamakla kalmayıp aynı zamanda bazı ürünleriyle, dünyanın başlıca ihracatçılarından biri haline de gelmiştir.
Somon örneğinde olduğu gibi; günümüzde Şili, dünya çapında ikinci somon üreticisi ülke konumundadır. Dünyada yaklaşık 6 milyon kişi, Şili somonu tüketmektedir.
Dünyada, 7 milyon kişi bir kadeh Şili şarabı içmektedirler.
Şili: sularında avladığı 5 milyon ton balık ile dünyada avlanan toplam balık miktarının % 4 lük bir dilimine sahiptir. Döviz girdisinin çoğunluğu taze balık satışından elde edilir.
Kılıç balığı, alabalık, migra, orfoz, eşkina, turbot, ançuez, ikinci sırada: balık unu ve üçüncü sırada: yumuşakçalar ve kabuklu deniz hayvanları gelir.
Bunların arasında: istiridye, pavurya, büyük istiridye, centolla gibi örnekler verilebilir.
Bu ilerlemeye paralel olarak: konserve sanayinde büyük gelişmeler kaydedilmiştir.
Özellikle de, ton, sardalya ve hatta delicatessen olarak bilinen ve yüksek bir katma değer getiren somon havyarı gibi ürünler, bunlara birer örnek olarak verilebilir.
İstiridye: (Şili, dünyadaki ikinci en büyük üretici konumundadır.
Özellikle Fransa, İtalya ihraç edilmektedir) midye, yosun (başlıca olarak Çin, Japonya, Fransa, ABD ve Danimarka’ya satılmaktadır), Loca (Japon pazarında çok revaçtadır) ve Rodaballo (son zamanlarda çoğunlukla ABD ve Fransa’ya ihraç edilmektedir) gibi diğer kültür balıkçılığı ürünleri de sayabiliriz.
TARIM
Şili Genel: Geniş tarım ürünleri yelpazesi: taze ve kurutulmuş meyveler özellikle şeftali ve kayısı gibi meyveler, ülke sınırlarını da aşıp Latin Amerika’da ihracat bakımından liderlik konumunda olma ayrıcalığını elde etmiştir.
Tarım sanayi: Şili meyvelerinin uluslar arası pazarlarda elde ettiği başarıya rakip olacak ölçüde, son 7 yıl içinde, % 17’lik ortalamayla büyüme artışı kaydetmiştir.
Başlıca ihraç ürünleri: konserve, dondurulmuş ve kurutulmuş şeklinde olup, aynı zamanda konsantre meyve suları, şarap ve alkolden oluşur. Bunların büyük çoğunluğu talebin fazla olduğu ABD., Avrupa ve Uzak Doğu ülkeleri ve bölgelerine ihraç edilir.
Tarım sanayi sektöründe ihracatın büyük bölümünü şarap ve alkol oluşturur, bunu meyveler ve sebzeler izler.
Şili, dünyada üzüm ihracatının ilk sıralarda, kivi ve avokado ile de ikinci sırada yer alır. Ayrıca güney yarımküredeki elma, erik, şeftali, nektarin ve armut ihracatında da birincidir.
Elmalar, Şili’nin ikinci en önemli ürünüdür. Elma ağacı ile ekili alanlar meyve ağacı ile etili toplam alanların % 17’sini teşkil etmektedir. Üretim orta kesimlerden başlayarak güney kesime doğru büyük bir alanı kapsar.
ÜZÜM BAĞLARI VE ŞARAPÇILIK
Şili Genel: Şili, şarap bağcılığı ürünlerinin kalitesiyle tanınır. Avrupa’dan getirilen Şili asma kökleri, dünyanın en saf olanlarındandır.
Avrupa’da 1887 yılında tüm asmaları yok eden hastalık Şili’ye ulaşmadığı için bu ülkeye getirilenler dünyada mevcut olan bu türün en son kalanlarıdır.
Carmenere, syrah, Cabernet Sauvignon, merlot, Cahardonnay ve Sauvignon Blanc çeşitli şarap türlerinin içinden göze çarpanlardır. 2004 yılında, başlıca olarak A.B.D ve İngiltere gibi ülkelere olmak üzere 840 milyon doları aşan ihracat gerçekleşmiştir.
Şili, dünyadaki şarap üreticisi ülkeler içinde, 5’nci sıradadır.
AND DAĞLARI VE ÜLKENİN KAYAK TURİZM MERKEZLERİ
Şili Genel; Ülkenin bel kemiğini, doğu sınırını belirleyen And Sıradağları oluşturur. Kuzeyde 6000 metre yüksekliğe ulaşıp, güneyde en uç kısımlarında yalnızca belli bir bölgede kaybolarak, Antartika’ya yaklaştıkça, yeniden ortaya çıkarlar.
Şili dağlık bir ülkedir. Topraklarının % 80’ni yükseltilerden, sadece% 20 si düzlüklerden oluşmaktadır. And Sıradağları, hava sıcaklıklarının büyük bir çoğunluğu için iklimsel bir paravan oluşturur: ayrıca yağışların sebep olduğu akıntıların en bol olduğu yer sıradağların batı etekleridir.
Daha alçak olan kıyı Sıradağları adından da anlaşılacağı üzere, ülkenin kıyıları boyunca paralel olarak uzanırlar. Her ikisi arasında yer alan orta çöküntüler, kuzeyde pampa denilen düzlüklerin, orta ve güney kesiminde de vadilerin oluşmasına olanak sağlar.
Bu dağ zinciri boyunca: 2000 in üzerinde, eşsiz manzaraları doğal güzellikleriyle tamamlayan, tıpkı Göller (Los Lagos) bölgesindeki gibi volkanlarla karşılaşırız.
Aynı zamanda bu sıradağların yüzeyleri kış sporlarını gerçekleştirmek için çekici alanlar sunar. Bu tip turistik merkezlere ulaşım kolay olup başkente kısa mesafede bulunurlar. En yakın olanlar sadece 40 km. uzaklıktadır.
Bu gibi kış sporu merkezlerinde, geleneksel ve gece kayağı, çeşitli spor tırmanışları ve turistik yarışmalar, snowboard, helisking gibi çeşitli kayak türleri yapılır.
Aileler ve gençler tarafından en çok tercih edilen kış sporları merkezleri başında “Farellones-El Colorado” gelir.
Aynı zamanda “La Parva” ve “Nevada Vadisi” tesisleri, biraz daha seçkin bir tabakaya hitap etmekle birlikte, sportif faaliyetler için de uygundur.
Dünyaca ünlü yerlerden biri olan, Santiago’nun 145 km. kuzeybatısında bulunan “Portillo“da dünya çapında önemli yarışmalar düzenlenir.
Başkentin doğusunda bulunan “Lagunillas” ise kış sporlarının yanında geleneksel dağ sporlarına uygundur. Sıradağların eteklerinde (başkente 139 km. uzaklıkta) “Chapa Verde” de dikkat çeken kayak merkezlerinden birisidir.
Güneyde ise “Chillan” Termalleri gibi, hem dinlenmek için faydalanılan hem de bu sporların yapıldığı kayak merkezleri bulunmaktadır. “Temuco”ya 131 km. uzakta bulunan “Villarica Pucon” harikulade manzaralarıyla bir kayak kompleksine sahiptir.
Volkanları, bu bölgede bulunması, yüzeydeki inişli çıkışlı yükseltiler, sıradağ etekleri aynı zamanda trekking, dağcılık, safari fotoğrafçılığı, tırmanış, at veya bisiklet gezintileri gibi macera turizmi faaliyetleri, bu bölgeyi cazip kılar.
Şili doğasının bu bölümü, ülkenin gelişiminde etkin bir rol oynamıştır. Doğal güzellikleri ve turizm faaliyetlerine, maden kaynakları bakımından “zengin” manzarasını eklemeliyim.
ÇÖL
Şili Genel: “Atacama” dünyanın en kurak çölü olup, Şili’nin kuzeyinde ve Peru kıyı şeridi boyunca, hatta Bolivya’daki Siloli Çölüne kadar uzanmaktadır.
“Kalahari” ya da “Büyük Avustralya Çölleri” gibi hemen hemen Oğlak dönencesi üzerinde bulunur. Kuraklığı bulunduğu enlemlerden dolayıdır.
Ancak, bu kuraklık: And Sıradağlarının bariyer şeklinde ortaya çıkan etkisinin, Atlas Okyanusundan Amazon Havzası aracılığıyla gelen nemi bloke etmesi sonucu da artmaktadır.
“Atacama Çölü”nde: Capiapo, Antofagasta, Calama, İquique, Arica ve Visviri gibi şehirlerle çevrili olan, orta bölgesinde 400 yıla kadar ulaşan yağışsız dönemler kaydedilmiştir.
DENİZ
Büyük Okyanusun zengin ürünleri ve güzellikleriyle tüm Şili sahili boyunca uzanır. Aynı zamanda, Şili’nin çoğunlukla adalardan oluşan batı bölgesinin de sınırını oluşturmaktadır. (5.800 ada ve adacık)
Kuzeyde: denizler, yılın büyük bir bölümünde insanların yüzebildiği uzun kıyılar olan plajlardan ve mavi sulardan oluşur. “Arica” veya “Lquique” gibi şehirlerde sıcaklık ortalama 20 derece ile 25 derece arasındadır.
Orta bölgelerde: tatil köyleri deniz sporlarına önemli alternatifler sunar. Dalgalar sörf yapmak ve yelkenli yarışları düzenlemek, ayrıca çeşitli denizaltı sporları için oldukça elverişlidir.
“Concepcion” şehrinden itibaren, güneyin başlangıcında suların sıcaklığı yavaş yavaş düştüğünden dolayı, insanlar sadece yaz aylarında denize girebilirler.
Kıtanın güneyine doğru, daha aşağılara inecek olursak, fiyortları, kanalları, buzulların arasında karşımıza bir dizi ada çıkar, bunlar bembeyaz kıtaya (Antartika’ya) gelmeden önce görülen son kara parçacıklarını oluştururlar.
Pasifik Okyanusunun ortasında, Şili kıyılarına 3700 km. uzaklıkta yerliler tarafından “Te Pito” ya da “Te Henua” olarak adlandırılan ve “dünyanın merkezi” anlamına gelen, Paskalya Adası karşımıza çıkar. Kültürünün gizemi ve manzarasıyla güzelliği nedeniyle en çok turist çeken yerlerden birisidir.
Deniz, yerli halkların çeşitli efsanelere ve mitlerini oluşturduğundan dolayı, Şili halk kültürünün önemli bir parçasıdır.
“Chiloe adası” sakinlerinin anlatımlarına göre “Pincoya” denizlerin ve sahillerin bereket tanrıçasıdır.
Diğer taraftan, bir “Mapuche” efsanesine göre, sularında uyuyan “Cai Cai” denilen “Kötü yılan” körfezde barındırır ve uyandırıldığında büyük felaketlere sebep olur.
Ancak, denizin gerçek veya düşsel tepkisi, Şililerin geleceğinde hiç şüphesiz ki tarihi bir rol oynamıştır ve oynamaya da devam etmektedir.
ŞİLİ İNSANI
Şili toplumu, çeşitli ırkların sürekli kaynaşması sonucu oluşmuştur. İspanyollar, Şili’ye geldiklerinde ülkede 600.000 ile 1.000.000 arasında yerlinin olduğu, bunların yarıdan fazlasının, “Bio-Bio” bölgesinden başlayarak ülkenin güneyinde toplanmış olduğu tahmin edilmektedir.
Bu sebepten dolayı: nüfusun çoğunluğunun temelinin İspanyol ve Aborjin karışımından meydana geldiğini söylemek mümkündür.
İber Yarımadasından yavaş yavaş, kadınların hatta ailelerin gelmesiyle birlikte, doğrudan İspanyol soyundan olanların doğması, yeni var olmakta olan bu milletin, çoğunlukla yüksek sınıfının kökenini oluşturacaktır.
Daha sonraları onlar, “Criollo” (Latin Amerika’da doğmuş Avrupa kökenli kimse) olarak tanınacaklardır.
18’nci yüzyıldaki ticari gelişme ve görülen istikrarın, yeni aristokrasinin oluşmasında pay sahibi olması, ticari alanda özel bir başarı elde edecek olan Bask, Navarro, Kastilyalılar gibi yeni göçmenlerin gelmesine sebep olmuştur.
Aynı şekilde bu yüzyılda, etkileri ve katkılarıyla önemli olacak olan Fransız, İtalyan, İngiliz ve İrlandalılar da gelmeye başlar.
19’ncu yüzyılda, Araucania bölgesine ve daha güneye göçmen çekmek amacıyla ilk iskan kanunları çıkarılır. Çok sayıda Alman göçmeni ve hatta İsviçreliler ve Fransızlar gelirler. Bunu takiben, Yugoslav kökenli göçmenlerin ve adı geçen milletlerden yeni gurupların gelişi izler.
Şili’nin toplum nüfusu: 15 milyon kişidir. Bunların 7.5 milyon civarında erkek ve yine aynı oranda kadından oluşmaktadır. Bu rakamlara göre, ülkede her yüz kadına, 97.12 erkek düşmektedir.
Geçtiğimiz yüzyılda, son nüfus sayımının yapıldığı 1992 yılından 2002 yılına kadar, yıllık nüfus artış ortalaması % 1.2’dir. 1982 yılından 1992 yılına kadar bu oran % 1.6’dır.
Geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısından 1952 ve 1992 sayımları arasında nüfus 7.415.406 kişi artmıştır.
Bu artış dereceli olarak özellikle doksanlı yıllardan itibaren giderek düşmüştür. Bu oran itibarıyla Şili, Latin Amerika ülkeleri içinde en düşük nüfus artışına sahip dört ülkeden biridir.
Başkent bölgesinde yaklaşık 6 milyon insan yaşamaktadır. Nüfus yoğunluğu % 19.1, nüfus artış oranı ise % 1.54’ dür. Yeni doğanlar için yaşam beklentisi ortalama 75 yaş olup çocuk ölüm oranı ise %0 95.4’ dür.
Genel olarak, Şili, genç bir nüfusa sahiptir ve neredeyse toplumun yarısının yaş ortalaması 25 civarındadır. Erkek ve kadınların sayısı hemen hemen eşitlenmiş durumdadır.
Tüm ülkede İspanyolca konuşulmakla birlikte, aynı zamanda güneyde “Mapuche” lerin konuştuğu “Mapudungu” kuzeyde “Aymara ve Paskalya Adasındaki yerlelerin konuştuğu “Pascuence” gibi diller de bulunmaktadır.
Bölgesel, dinsel ya da etnik sebeplerden dolayı bölünmüşlük arz etmeyen bir toplumdur. Çoğunluğun dini Katolik olmakla birlikte inanç özgürlüğü bulunmaktadır.
GELENEKLER
Bayramlar arasında en önemlisi: her yıl 18 EYLÜL tarihinde kutlanan “18 Bayramı” dır. Bu bayram: 18 Eylül 1810 tarihinde, ilk kez Hükümet Meclisi’nin kurulmasını anmak amacı gütmektedir.
Bu bayramda: dallardan ve ağaç kütüklerinden oluşturulan ve “ramada” olarak isimlendirilen yerlerde “dans” edilir. İçkiler içilir ve Şili’nin tipik yemeklerinden yenilir.
Bu kutlama, Şili’nin tüm kasaba ve şehirlerinde gerçekleştirilir.
Kuzeyde: TEMMUZ ayı boyunca “Tirana Azizesi”nin onuruna kutlanan bayramda, Katolik inancı: eski danslar, semboller ve “And” müziği ile birleştirilerek icra edilir.
Bu bayram: daha düşük bir seviyede, başka bir kuzey kasabasında gerçekleştirilen bir başka ayin ile “Andacollo Azizesi”nin anısına kutlanmaktadır.
Güneye doğru: mitler ve efsanelerle dolu “Chiole” adasına kök salmış ama aynı zamanda oldukça ilginç bir gelenek yaşatılmaktadır. “La Minga”.
Bu sözcük: ortaklaşa ev nakliyatı demektir. Yani başka bir yere taşınmak isteyen biri, evini o yörede yaşayan tüm insanların yardımıyla taşır. Bu işlem, şu şekilde gerçekleşmektedir.
Ahşaptan yapılmış evler, kalın kütükler üzerine yerleştirilir ve gideceği yere öküzler tarafından yavaşça çekilerek götürülür. Bazen evin taşınması deniz yoluyla da gerçekleştirilir.
Taşıma işlemi bittikten sonra, ev sahibi komşu ve ona yardım edenleri taşınmış olduğu yeni evinde büyük bir ziyafet vererek ağırlar.
RODEO
Özellikle orta ve güney kesimlerde görülen bir gelenektir. Rodeo: yarım ay şeklinde, dairesel ahşap bir yapı içerisinden gerçekleştirilen, iki atlının, genç bir boğayı, daha önceden belirlenmiş noktalarda atlarla yolunu kesene kadar süren takibinden ibarettir.
Yılın belirli bir kısmı boyunca, yarışma şeklinde gelişen bu olay çevresinde, Huaso’ların (Ülkenin orta kesiminde kırsal alanda erkeklere verilen ad) giydikleri kıyafetlerle katıldıkları bu kutlama gerçek bir bayram havasında yaşanır ve ramadalar kurulur.
Çiftçi kesiminin tipik bir bayramıdır.
ŞİLİ MİLLİ DANSI
“Cueca” isimli bu dans: kırsal kesimin dansıdır. Aslında, bu dansın çıkış noktası, bir horozun tavuğa kur yaparak kovalamasının simgesidir.
Gitar, akordion, arp, zilli tef gibi enstrümanlar eşliğinde, hem erkek hem de kadın ellerindeki beyaz mendiller sallayarak Cueca yaparlar.
Salonlarda icra edilen Salon “Cueca”sının giysileri Endülüs bölgesine özgü bazı özel kıyafetler ile büyük benzerlikler gösterir.
Bu dansın kökeni Sömürge (Colonia) dönemine kadar uzanır ve hiç şüphesiz ülkenin kökeninden gelenleri İspanyol unsurları ile harmanlayan bir gösteridir.
GİTAR
Şili müziğine en iyi uyum sağlayan, popüler müzik aletidir. Hemen hemen her zaman kuzey “And” kültürüyle bağdaştırılan Şili müzik kültürünü oluşturan üflemeli ve vurmalı çalgılar, “Mapuche”ler arasında da yaygındır.
Kamıştan yapılmış trompet tipi enstrüman olan “La Trutruca” da bunlara bir örnektir.
Kompozitör, aranjör, şair, zanaatkar da olan, Violeta Para, belki de özgün Şili müziğinin en önemli temsilcisidir.
Kuzey, Güney kesim kırsal hayatının tüm ifadelerini müziğinde bir araya getirmiş ve aynı zamanda Gracias a la Vida adlı şarkısıyla da konu bakımından evrensel nüansları yakalamayı başarmıştır.
EL SANATLARI
KUMAŞ DOKUMA
Yüksek platolarda yaşayan halkların, dokuma tezgahlarında: lama, alpaka ve koyun tüyünden kumaşların dokunması, yaşatılan gelenekler arasında yer alır. İki sebepten dolayı dokuma yapılır.
Birincisi: günlük kullanım için diğeri ise gelecek nesillere miras olarak bırakılmak üzere ayinlerde kullanılan törensel giysiler içindir.
ÇÖMLEKÇİLİK
Volkanik taşlar, kaktüs ahşabı, kamış işlemeleri ile birlikte, kase, tabak ve fincan gibi çömlek, eşya üzerinde çalışılır. Isluga, Toconao, Peine gibi bazı kasabalarda, bu örneklere rastlanmaktadır.
Paskalya adası: Balina kemiklerinden, ahşap ya da yörenin taşlarından yapılmış adı geçen kültüre ait mitolojik heykelleri ile ünlüdür.
Kadınlar: şapka, halı, örtü, çanta ve paspas yapmak için bitki liflerinden yararlanırlar.
Kuş tüyleri ile takım elbiseleri ve şapkaları süslerler.
Kabuklu deniz hayvanlarından kolye ve bilezik yaparlar.
“Mapuchelere” ait gümüş işçiliği, özgün kolye, küpe, bilezik tasarımlarıyla bir kez daha kendisini gösterir.
Bu unsurların büyük bir bölümü, özel ayin giysilerini oluşturup derin bir sembolik anlam taşımaktadırlar. Bu kültürün kendisine has, ahşap ve inek derisinden yapılan müzik aletleri ticari birer ürün olmalarının yanı sıra bayramlarda da çalınır.
“Araucania” bölgesinin başlıca şehri “Temuco”da: hayvanların boynuzlarından bardaklar, kaşıklar ve benzeri objeler üretilmektedir. Daha uzaklarda, Chiloe’de: sepetçilik, aynı zamanda da koyunyününden kalın dokumalar yeniden önem kazanmaktadırlar.
El sanatları: ülkede rodeo yapılan bölgelerin büyük bölümünde “Huaso” kültürüyle iç içe bir şekilde karşımıza çıkar.
Eyer takımlar, üzengiler, dizginler, gümüş mahmuzlar, şapkalar, pançolar, kuşaklar ve chamantolar “Huaso” ların kullandıkları aletlerden bazıları olup, işçiliği, deseni ve renkleriyle zengin Şili kültürünün bir parçasını oluştururlar.
ŞİLİ’NİN TURİZM YÖNÜ
4.329 km. uzunlundaki toprakları ile Şili, coğrafi ve iklim bakımından, dünyada bu kadar çok çeşitlilikleri bir arada barındıran nadir ülkelerden birisidir. En kuzeyden güneyin en uç bölgesine kadar çeşitli kontrast manzaralar, zengin bitki örtüsü, fauna ve florası ile farklılık gösterir.
Güzellik ve çeşitlilik bakımından “aşırı” derecede zengin bir doğaya sahip, ülkenin kuzeyinde Büyük ve Küçük kuzey diye adlandırılan iki bölge bulunmaktadır.
Bunlardan ilki: ülkenin karasal olarak yaklaşık üçte birlik kısmını kapsar. Ziyaretçiler, burada dünyanın en kurak çölü olan “Atacama Çölü” nün ürkütücü büyüklüğü ile karşılaşırlar. Yıllık yağış ortalama sıfırdır.
Yeraltında bakır, güherçile, gümüş ve tuz gibi zengin maden yatakları bulunmaktadır. Yeryüzünde ise gün doğumuyla ortaya çıkan gayzerler, muhteşem gün batımları, gezegenimizin en şeffaf gökyüzü ile bu nadide manzarayı tamamlayıcı unsurlardır.
Kuzeyde, sıra dağlara doğru tırmandıkça burada bulunan platolar karlarla kaplı volkan zirveleri ve göller şeklinde gizemlerle dolu doğa güzellikleri barındırırlar.
4.500 metre yükseklikteki bu platolarda, turkuaz renginde sular, tuzlalar ve vicuna, guanaco, lama gibi devegiller bulunmaktadır.
Bu bölgenin orta kısmından, bir geçiş yolu açarak toprağın kuraklığına set kurarak önleyen bir su kaynağı bulunmaktadır.
“Lao Nehri” az bir hacme sahip olmasına rağmen, Şili’nin en uzun nehri (480 km) olup, ülkede bol miktarda bulunan su kaynaklarının ilk işaretidir.
Küçük kuzey olarak adlandırılan bölgede, vadiler enlemesine uzanarak Elqui, Limari ve Choapa nehirleri vasıtasıyla beslenir ve bölgede art arda gelen yerlere adlarını verirler. Bu yerler, sebze ve meyve gibi tarımsal ürünlerin gelişimine elverişlidir.
Bu manzaralar: Şili’nin orta kısımlarındaki vadilerde yine Küçük Kuzey’dekilerin (Notre Chico) bir uzantısı olarak karşımıza çıkarlar. Bu bölge, ülkenin uluslar arası çapta prestij ve kabul görmüşlüğü olan Şili şaraplarının ana kaynağı üzümün yetiştirildiği yerdir.
Orta bölgede bulunan sahillerde, çok çeşitli ve sayıda tatil köyleri mevcuttur. Başkent “Santiaga” ve çevresinden gelen sayısız turist, yaz tatillerini geçirmek için bu tatil köylerinden yararlanırlar.
Göl, çağlayan, şelale gibi büyük su kaynaklarına geçit veren doğal açıdan zengin toprakların yansıması olan suyu bol, geniş “Bio Bio” nehri, Güney kısmına açılan coğrafi kapının sınırıdır. İklim, eski güney ormanlarında yetişen tipik bitki örtüsünün gelişmesine uygun, ılıman ve yağışlıdır.
ALIŞVERİŞ
Şili ülkesinde, buraya özgü bir şeyler satın almak isterseniz: dünyaca ünlü “alpaka” kazaklarını düşünebilirsiniz.
Ayrıca: gümüş işleri ve Lapis Lazuli mücevherleri ve yerel pazarlarda bulup satın alabileceğiniz el yapımı “Artesanias” da düşünülebilir.
