Savaştepe, Balıkesir arası uzaklık: 24 km. Savaştepe, Soma arası uzaklık: 29 km. Savaştepe, Bergama arası uzaklık: 63 km.
TARİHİ
Bölge MÖ 5 ve 4’ncü yüzyıllarda, kuzey ve güney arasındaki bir yol güzergahında olması nedeniyle oldukça önemlidir. Ticaret kervanlarının uğrak yeri olmuştur.
Bugünkü ilçe merkezinin 2 km doğusunda bulunan “Halkapınar” denilen yerde “Kerasai/Kerasa” isimli kent kurulmuştur. Bölge takip eden tarihi süreçte: Persler, Bergama krallığı ve Roma egemenliği altında kalmıştır.
1330 yılında Türkler bölgeyi ele geçirirler. 1354 yılında ise Osmanlı egemenliği görülür. 19’ncu yüzyılda Osmanlı devleti, Yörük aşiretlerini iskana zorlamasıyla Savaştepe bölgesinde bugünkü köyler oluşmuştur.
1949 yılında Lalelik Tepesinde, Savaştepe Anadolu Öğretmen lisesi öğrencileri tarafından “Şehitler Anıtı” yapıldı.
Çomaklı yani Savaştepe cephesindeki kanlı çatışmalar ve Kuvay-ı Milliyeci şehitler adına: belde halkını onurlandırmak için Atatürk’ün teklifi ve TBMM tarafından 10 Ekim 1934 tarihinde eski adı “Giresun” olan beldeye “Savaştepe” ismi verilmiştir. (Kurtuluş savaşı yıllarında ilçe halkının gösterdiği direnç ve mücadele nedeniyle)
4 Mart 1954 tarihinde çıkarılan bir yasa ile 1 Haziran 1954 tarihinde Savaştepe, ilçe merkezi olur.
GENEL
İlçe, Balıkesir sanayi bölgesine yakınlığı, Ege denizi ve sahillerine yakın olması sebebiyle, turistik geçit halini alan bir yerdir. Ege Soma Linyit İşletmeleri kömürlerinin taşıma hattı olan demir yolu ve karayolu buradan geçer.
İlçe arazisi çok engebelidir. Rakım 253 metredir. İlçenin en dağlık bölümü doğu ve kuzeyidir. Bu dağlık bölgelerde: yabani at ve büyük, küçük baş hayvanlar yaşamaktadır.
İlçenin en verimli toprakları güney batısındadır. Bu topraklar Sarıbeyler barajı tarafından sulanmaktadır. İlçe arazisinde 6 dere vardır.
İklim olarak bölgede Marmara ve Ege bölgesi iklim özellikleri görülür. Yazları kurak ve sıcak, kışları soğuk ve yağışlı geçer. İlçe halkının ekonomik durumu tarım ve hayvancılığa dayanır. Tavuk yetiştiriciliği de yoğun yapılır.
MİHALIÇÇIK KELLE PEMNİRİ-AĞLAYAN PEYNİR VE PEYNİR FESTİVALİ
İlçeye has Mihaliç kelle peynirinin tanıtımı için yapılan festival, her yıl düzenlenir. Kelle peyniri hakkında bir bilgi vermek istiyorum. Şöyle ki bu peynire ağlayan peynir diyorlar. Çünkü peynir 120 gün havuzlarda fermente edildikten sonra kesildiğinde gözeneklerinden yağ akar, bundan dolayı peynire ağlayan peynir deniyormuş.
Kurtuluş törenleriyle birlikte düzenlenen bu festival, her yıl 4-6 Eylül tarihinde yapılır. Bu festivalde: yağlı güreşler, halk konserleri, toplu sünnetler yapılmaktadır.
YÖRÜK KÜLTÜRÜ
Savaştepe’nin kimliğini asıl belirleyen öğe, burada yaşayan Yörük Kültürüdür. Yaklaşık 15 köyde yaşayan Karakeçili Yörükleri, bu bölgenin tarihsel zenginliğine renk katıyorlar. Yörükler, geleneksel göçebe yaşam tarzlarını ve el sanatlarını hala yaşatıyorlar.
NE YENİR
İlçede üretilen peynirler “Mihalıç kelle peyniri” adı altında ülke çapında meşhurdur. Bu sert peynir türüdür, kesit yüzü homojen olmayan delikli bir yapıya sahiptir. Dışta sert bir kabuğu vardır. Bunun alt kısmında, peynire karakteristik bir görümüm veren sarımtırak renkteki orta kısım ve kenarlara doğru gittikçe azalan delik oluşumu gözlenir.
GEZİLECEK YERLER
PAMUKÇU KAPLICALARI
Balıkesir-İzmir karayolu üzerinde bulunan tesis, Pamukçu köyünde yer almaktadır.
Burada, Roma döneminden kalma bir kaplıca bulunur.
Sıcak bir suya sahip olan tesis, günübirlik ziyaretlere ve konaklamaya uygundur. Başta solunum rahatsızlıkları olmak üzere cilt hastalıkları, romatizma ve daha pek çok hastalığa iyi gelen suyu sayesinde her yıl binlerce turist çekmektedir.
ÇALTILI HAMAMI
Halk arasında Yılanlı Ilıca ya da Dağ Ilıcası olarak da bilinir. İlçe merkezine bağlı Pelitçik-Çaltılı kırsal mahallesi ile Balıkesir Kirazköy arasındadır.
Roma döneminden kaldığı tahmin edilen tarihi bir şifa kaynağıdır. Özellikle romatizmal hastalıklara iyi gelir. Herhangi bir karılım yapılmaksızın kaplıca zemininden ve kaynağından gelen su girilebilir sıcaklıktadır.
Taş hamam dikdörtgen planlı, bir katlı taş malzeme ile inşa edilmiş, orta bölümde havalandırma bacası yer almaktadır. Hamamın iç bölümünde, basamaklarla havuz bölümüne inildiği ve burada karşılıklı her iki duvar kenarında oturma bölümünün olduğu ve Roma dönemi mimarisinin özelliklerini taşıdığı tespit edilmiştir.
2013 yılında yapılan yüzeysel araştırmalarda tespit edilen bulgulara göre: Dağ ılıcası hamamının üstü, dikdörtgen kapak taşlarıyla örülmüş ve yan duvarlarının da bu tip blok taşları ile yapılmış olmasının, uzun bir yeraltı geçidinin var olduğunun teşhis edilmesi, özellikle Bergama Akropolünde karşımıza çıkan geçidi hatırlatması ve diğer bina izleri, söz konusu yerin eski çağlarda bir Asklepion veya şifacı olabileceğinin göstergesidir.
Söz konusu Ilıca bölgesi, tüm tahribatlara rağmen, hala birçok özelliğini koruyan ve şifa kültürüyle iç içe geçmiş bir alan olarak dikkat çekmektedir. Dağ Ilıcasının arkasında yer alan bir akarsu yatağının başında sıcak ve soğuk doğal şifalı suların ılıcadaki su ile ilişkili olduğu gözlenmektedir.
Yılanlı Ilıca denmesinin sebebi ise, halk arasında anlatılan bir rivayete dayanır. Bölgede yaşayan bir kralın güzeller güzeli kızı vardır. Babasının bir tanesi olduğundan dilediği gibi gezip tozmasına kral babası karışmaz. Kız ise önüne kattığı birkaç kuzu ile kırlarda gezmeyi çok sevmektedir. Bir gün yine kırlarda gezerken kuzular onu bir dere kenarına getirir. Kız yorgunluktan oracıkta bir taşın dibinde uyuyakalır. O uyurken dereden gelen aynı boyda üç küçük sarı yılan, kızın açık kalan ağzından içeri girer. Kız bunu fark etmez ve saatler sonra uyanıp saraya döner. Günler, haftalar sonra kralın kızının karnı şişmeye başlar. Dedikodular alıp başını gider. Ve kralın kulağına kadar gelir. Kral iki oğlunu yanına çağırır ve kızının ölüm fermanını verir. Buna göre ağabeyleri kızı gözden uzak bir yerde canını çok yakmadan öldüreceklerdir ve oraya gömeceklerdir. Ertesi sabah yine kuzularıyla kıra çıkan kızı gizlice takip eden ağabeyleri, onun bir dere kenarında taşın dibinde uyuyakaldığını görünce vaktin geldiğini anlarlar. Sadece ikisi de kız kardeşlerine kıyamadıkları için işi birbirlerinin üzerine atarken, büyük ağabey kız kardeşlerinin ağzından yılanlar çıkmakta olduğunu görür. İkisi de kardeşlerinin yanına koşarlar. Kızın ağzından çıkan üç sarı yılan taşın üzerinden yerde düştükleri anda kaybolurlar ve düştükleri yerde buharlar içinde kaynayan suların arasında küçük yılanların dolaştığını görür ama hemen yılanlar kaybolur. O günden sonra halk o suyun şifalı olduğuna inanır ve kral da bir hamam yaptırarak halkın kullanımına açar. Halk oraya “Masumiyet Ilıcası” ve “Yılanlı Ilıca” adını koyar.
Günümüzde de hala kaplıcada sıcak suyun içinde küçük yılanlar zaman zaman görülmektedir. Hatta çadır kurup gece konaklaması yapıldığı dönemlerde kaplıca içinde yılan öldürülürse diğer yılanların kardeşlerini aramak için çadırlara dağılacağına inanılır, yılanlara dokunulmazdı. Evet son yıllarda sadece kaplıca günübirlik kullanıma açıktır, çadır kurulmuyor.
PERİ BACALARI
İlçe merkezine 4 km uzaklıktaki Su Çıktı Mevkiinde, Karaçam ormanı içindedir. Peri bacalarının geçmişi hakkında ise herhangi bir bilgi yoktur. Burada her biri birer abideyi andıran irili ufaklı 15 tane taş, çevredeki vatandaşların ilgisini çekince buraya “Peri Bacaları” ismini vermişlerdir. Yöredeki insanlar, buraya piknik yapmaya gidiyorlar.
YAZÖREN MAĞARASI
İlçe merkezine bağlı Konakpınar Mevkiinde bulunan Yazören köyündedir. (uzaklık 15 km. dir)
Girişi oldukça büyüktür. Uzunluğu 3.5 km dir ve ilk 600-700 metresi açık ve geniş çıkışı vardır. Türkiye’nin en uzun 9’ncu mağarasıdır. Mağaranın giriş tavan yüksekliği 25 metredir. Geniş bir bölgenin yüzey suları bu mağaradan boşalır ve bu yüzden yarı aktif bir mağaradır. Kış ve bahar aylarında etkili su akışı olur.
Suyun binlerce yıldır süren bu macerasını mağara duvarındaki izlerden görmek mümkündür. Mağaranın orta kısımlarında sarkıt ve dikitler bulunuyor. Bu olağanüstü oluşumlar, yüzeyden süzülerek mağaraya ulaşan kireçli sular tarafından yaratılmıştır. Son bir not, mağarada oldukça yoğun bir yarasa kolonisi yuvalanmış durumdadır.
SAZLIDERE HÖYÜĞÜ:
İlçenin tarih öncesi dönemlerine ışık tutan arkeolojik kalıntı alanıdır.
Antik çağa ait kalıntıların bulunduğu höyük, MÖ 4-5’nci yüzyıllarda önemli bir noktadadır. Ticaret kervanlarının geçtiği güzergah “Kerasa/Kerasai” ismiyle bilinmektedir.
Zamanında kuzey ile güney arasında bir bağlantı yolu olduğu için önemlidir. Halkapınar su tesislerinin bulunduğu konumda hala Antik Çağ’a ait kalıntılar bulunmaktadır.
SOĞUCAK KÖYÜ:
İlçe merkezine bağlı bir köydür. Balıkesir il merkezine 31 km uzaklıkta, Savaştepe ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. Köyün eski adı “Soğuk Ocak” ifadesinden gelir. Bölgede havaların serin olması nedeniyle bu isim verilmiştir. Köyün iklimi Marmara Bölgesinin ılıman iklim etkisi altındadır.
Osmanlı Rus savaşı (1877-78) sonrası Balkanlardan göç eden muhacirlerin Soğucak’a yerleştiği bilgisi geçer. Köyde geleneksel olarak keşkek adı sıkça geçer. Bazı kaynaklarda köyün geçmişte 8 hane göçmeni kabul ederek yerleşime başladığı anlatılır.
Evet günümüzde tipik köy yaşamını ve doğayı görmek isteyenler için örnek olabilir.
Balıkesir tanıtımı ve gezilecek yerlerle ilgili yazım için.
Soma tanıtımı ve gezilecek yerlerle ilgili yazım için.