Güney Afrika Cumhuriyetinin “idari başkenti” olan bu şehir: yaz aylarında Brezilya’dan ithal edilen binlerce jakaranda ağacından oluşan: bahçelerinin güzelliğiyle dikkati çekmektedir. Bu bahçeler tüm cadde hatları boyunca mor çiçeklerle süslenir.
Şehir, Boer devlet adamı Andries Pretorius’un oğlu Marthinus Pretorius tarafından 1854 yılında kurulmuştur ve 1930 yılında şehir olmuştur. Güzel ve sessiz bir şehirdir.
Şehrin harika parkları: her zaman beğenilmektedir.
Şehirde yaklaşık 750.000 kişi yaşamaktadır. Nüfusun çoğunluğu hükümetin bürokratik memurlarından ve beyazlardan oluşmaktadır. Nelson Mandela: Güney Afrika’nın ilk siyahi başkanı olarak burada yemin etmiştir.
Church Tower
Şehrin merkezi: ilk yerleşimcilerin 1850’li yıllarda yaptıkları ilk kilisenin bulunduğu bu meydandır ve bu kilise 1882 yılında yanmıştır. Meydan: Londra Trafalgar meydanının benzeri olarak 1912 yılında Vivian S.Rees tarafından tasarlanmıştır.
Meydanın tam ortasında ve meydanın bu kadar ünlü olmasının en büyük nedeni olan : 19.yüzyıl sonlarında, ülkede dört kez cumhurbaşkanı seçilen sert lider “Paul Kruger” in büyük bronz heykeli görülür. Anıtın kaidesi üzerinde ise: aynı dönemin dört yurttaşı ve askerlerinin betimlemeleri de görülür. Heykel: Sammy Marks tarafından yaptırılmıştır. 1954 yılında meydana dikilmiştir.
Meydanın çevresinde: eskiden resmi dairelere tahsis edilmiş binalar görülür. Bunların birçoğu 1891 yılında inşa edilmiştir. Özellikle: İtalyan Rönesans tarzıyla inşa edilen “Raadsaal” ve Sir Herbert Baker tarafından inşa edilen “Güney Afrika Merkez Bankası” ve 1900 yılındaki İngiliz işgali sırasında hastane olarak kullanılan “Adliye” binası ilgi çekmektedir.
Burada: haftalık geçit törenleri yapılmaktadır. Çarşamba sabahları saat 09.30-10.30 arasında milli marş okunmasının ardından bayraklar çekilir ve tören yapılır.
Sttijdom Square
Gökdelenlerin bulunduğu sokağın hemen aşağısındaki bu meydanda, 1950’li yılların Başbakanı J.G.Sttrijdom’un büstü dikkat çeker. Meydanın hemen yanında ise “Devlet Tiyatroları Kompleksi” bulunur. Kompleks rehberli turla gezilebilir.
31 Mayıs 2001 tarihinde Güney Afrika’da 40 yıl sonra Cumhuriyet ilan edildi ve Strijdom meydanındaki anıt esrarengiz şekilde yıkıldı. 1972 yılında açılan anıt: eski başbakan Johannes Gerhardus Strijdom büstü ve üzerindeki kubbedir. Bütün anıt, tamamen tahrip edildi.
Eski Apartheid yani ırkçılık lideri büstü, iki kez kırıldı ve büyük deliğin merkezinde yatıyor. Olayın temelinde, anıtın Marksist yöneticiler tarafından belirgin bir jest olarak patlayıcılarla havaya uçurulduğu şeklindeydi. Öte yandan, yapının çöküş nedeni olarak yapısal yorgunluk ve ihmal gündeme getirildi. Bir bomba söylentisi de vardı, ama hiç kimse bunu sahiplenmedi.
Pretoria Ulusal Botanik Bahçeleri-SANBİ
Burası görkemli çiçek bahçelerinde 3500 çiçek türünün sergilendiği ve bazı yerleri elektrikli arabalarla gezilen büyük bir yeşillik alandır. Botanik bahçesi, üniversitenin bünyesinde Haziran 1946 tarihinde kurulmuştur.
Bahçe resmen halkın ziyareti için 23 Ekim 1958 tarihinde açılmıştır.
Özellikle “Reynolds kapısı”nı görmenizi öneririm. Amatör bir botanikçi ve Aloe bitkileri üzerinde uzman olan Dr Gilbert Reynolds onuruna, bu eski giriş kapısı Aloe türlerinin tasvirleriyle süslenmiştir. Bu güzel dövme demir kapı Hans Brugger tarafından tasarlanmış ve yapılmıştır.
Ulusal Kültür Tarihi ve Açıkhava Müzesi
Parkın hemen yanındaki bu müzede: Taç çağı oymalarından, General Smuts’un yatak odasının kopyasına kadar birçok nesne sergilenmektedir. Ayrıca: eski toplar, vagonlar, tarihi İncillerin sergilendiği bölüm de ilgi çekmektedir. 18.yüzyıla tarihlenen gümüş yemek takımları: Kap koloni dönemi izlerini yansıtır.
Birlik Binaları
Sir Herbert Baker tarafından tasarlanan bu binalar: yarım dairesel sıra sütunludur ve şehrin en zarif mimari yapılarıdır. Bu mekan: 1994 yılında Cumhurbaşkanı Mandela tarafından törenle açılmıştır. Kompleksin bahçeleri: kusursuz çimenlik alanları ve harika çiçekleriyle dikkati çeker.
Burada: Güney Afrika Cumhurbaşkanı ofisleri ve ikametgahı bulunmaktadır.
Yapılar kumtaşından ve İngiliz anıtsal tarzında inşa edilmiştir. Binanın doğu ve batı kanatları: iki dili yani İngilizce ve Afrikaans dilini temsil eder. Binanın iki kanadı üzerindeki 275 metrelik bir yarı dairesel şekil ise, eskiden bölünmüş halkın birliğini temsil eder.
Birlik binaları, mimarın büyük başarısı ve Güney Afrikalı mimari şaheser olarak kabul edilir. 1913 yılında tamamlanan yapının temeli Kasım 1910 tarihinde atılmıştır ve 3 yılda 1265 işçinin çalışması ile tamamlanmıştır.
Özellikle, bahçe bölümüne önemli yerel bitkiler ekilmiştir. 9000 koltuklu bir de amfitiyatro vardır. Çeşitli heykeller ve anıtlar da görülür. Şehri ziyaret ederseniz birlik binaları ve muhteşem bahçelerini mutlaka görmenizi öneririm.
Transvaal Museum
Burası Güney Afrika’nın önde gelen doğal tarih müzesidir. Müze 1892 yılında kurulmuştur. Bugünkü konumuna ise, 1925 yılında ulaşmış ve Paul Kruger caddesi üzerinde güzel bir kumtaşı binaya taşınmıştır. Bu heybetli binanın girişinde dinozor iskeletleri ve hatta bir balina dekorasyonda kullanılmıştır.
Buraya taşınmadan önce: İlk parlamento binasının üst katında çok küçük bir koleksiyon olarak bir odada bulunuyormuş.
Güney Afrika’da yaşayan kuş türleri tanımlanmaktadır. Burada: bir kısım eğitsel araçların yanı sıra, kuş çağırmak için kullanılan bir çeşit ses kutusu da bulunur. Müzede: kelebekler, sürüngenler ve doğal hayatın diğer yönleri de tanıtılıyor.
Müzenin en ilginç bölümü: sergilenen insan fosillerini içeren “İnsanlığı Beşiği” denilen bölümdür. Mrs Ples ülkenin en iyi ve ünlü ve bütün insanlığın akrabası olduğuna inanılan bir fosil kafatasını bulmuş ve burada sergilenmektedir. Ayrıca: Karoo bölgesinden gelen: kurbağa, balık, sürüngen ve bitki fosilleri de bulunmaktadır.
Freedom Parkı
Bu 52 hektarlık özgürlük parkı, 1999 yılında Nelson Mandela tarafından açılmıştır. Demokrasi için bir anıttır. Güney Afrikalıları ve ülkeye gelen ziyaretçilere, geçmişi anımsatmak ve geleceğe ilham kaynağı yaratmak için bir alandır. Park, insan onuru, hak ve özgürlük temelleri üzerine kurulmuş ve milletin kurbanlık başarılarını yansıtır. Parkın içindeki yerler: isimlerin yazıldığı bir yol, bir amfi tiyatro, sonsuz bir alev, liderlerin bir galerisi ve kutsal bir alandır.
Güney Afrika Merkez Bankası
Şehrin en yüksek binasıdır. Onun amacı, para birikiminin değerini korumak ve finansal istikrarı sağlamak ve korumaktır.
Devlet Tiyatrosu
Mayıs 1981 tarihinde tamamlanan Pretoria Devlet Tiyatrosu kompleksi: güney yarımkürede kendi türünün en büyük kompleksidir. Burada, 5 tiyatro ve büyük bir halk meydanı, restoran, bir dizi kafeterya bulunur. Kompleksin içi yerel sanatçılar tarafından yapılan sanat çalışmaları ile dekore edilmiştir.
PRETORİA ŞEHRİ YAKINLARINDA GEZİLECEK YERLER
Klapperkop Kalesi-Askeri Müze
Pretoria şehrinin güneyinde, Fountains vadisi doğal yaşamı koruma alanında: Pretoria şehrini korumak için yapılan dört kaleden biridir ve 1898 yılında inşa edilmiştir ve eski adı “Zuid-Afrikaanschle Republiek” dir. Aslında şehri korumak için 8 kale yapılması düşünülmüş ama ekonomik şartlar nedeniyle yalnızca 4 tanesi yapılabilmiştir.
Daha sonra 1902 yılında dönemin Başkanı CR Swart tarafından askeri tarihi anlatan bir müzeye dönüştürülerek açılmıştır. Müzede, savaşta kullanılan silahlar ve askeri araçlar görülür. Anglo-Boer savaşına katılan askerlerin ve onlar tarafından kullanılan silahların görüntüleri, resimleri sergileniyor.
Müze son olarak 1963 tarihinde restore edilmiştir.
Voortrekker Anıtı
Şehrin birkaç kilometre dışındaki bir tepede bulunur. Anıt: uzaktan bakıldığında ürkütücü bir canavar veya elektrik güç istasyonunu çağrıştırır. Ama: amacı semboliktir. Anıt: dillerini, dinlerini ve yaşam şartlarını korumak için 1830’lu yıllarda “Kap” bölgesinden çıkarak “Transvaal” a giden öncülerin cesaretine adanmıştır.
Anıtta: öncüler, kendilerini tehlikeden korumak için kamplarının çevresine sıraladıkları öküz arabalarından oluşan bir duvarla, yani “laager” ile temsil edilmişlerdir.
Granit anıtın içinde: zorlu yol boyunca yaşanan kazaların anısına yontulmuş bir friz bulunur. Her yıl 16 Aralık tarihinde: öğle zamanında güneş ışığının kubbenin içine süzülmesi ve taş sanduka üzerine yazılmış kitabeyi aydınlatması için: yüksek kubbenin çatısında, bir pencere yapılmıştır. Kitabede “Ons vir jou.Suid-Afrika” yazılıdır. (Güney Afrika senin için varız)
Bu tarih: 1838 yılında yapılan “Blood nehir savaşı” yıldönümüdür. Boerler: bu savaşta intikam almak için 3000 Zulu savaşçısını öldürmüşlerdir.
Yine anıtın müzesinde: büyük yürüyüş sırasında yaşanmış olayların betimlendiği, canlı renklerle işlenmiş iğne işi panoların bulunduğu “Voortrekker dokumaları” sergilenir. Ayrıca: eski bir Flemenk çiftlik evinden tek farkı zemine serilmiş aslan postu olan tipik bir Boer oturma odası da görülür.
Premier Elmas Madeni
Cullinan köyü, şehrin 40 km doğusunda, Cullinan bölgesindedir ve şehir merkezine 20 dakika uzaklıktadır. Köyde: sanki bir açık hava müzesi gibi eski taş binalar, kiliseler ve madenci evleri bulunmaktadır.
Tarihin en büyük elması: 1905 yılında burada 3105 kıratlık “Cullinan” elması bulunmuştur. Güney Afrikalı kaşif Thomas Cullinan: yüzyılın başında Premier Mine sahibi oldu. Transvaal hükümeti, ondan mücevher aldı ve doğum gününde İngiltere kralı Edward VII ye sundu. Sir Thomas Cullinan, sularda ve alüvyon içindeki elmasları buldu. Ancak: Anglo-Boer savaşları nedeniyle, madencilik 1903 yılına kadar mümkün değildi.
Hollanda-Amsterdam’da kesilen bu taştan: Afrika’nın yıldızına kadar birçok mücevher günümüzde “Britanya Kraliyet Mücevherleri” arasında bulunmaktadır. Afrika yıldızı 530.20 karat ve bir armut şeklindeki elmastır.
Maden günümüzde: yılda yaklaşık 1 milyon kıratlık kapasiteyle çalışmasını sürdürmektedir. Günümüzde Güney Afrika’nın üçüncü en zengin elmas üreticisidir ve Big Hole denilen yerden dört kat daha büyüktür.
Ancak, çıkarılan taşların çoğu endüstriyel amaçlı olarak kullanılmaktadır. Buraya rehberli turlar düzenlenmektedir.
Bu turlarda: yer altı maden kuyusu, vinç odası, büyük delik ve odalar görülüyor. Bir kaba taşın nasıl bir elmasa dönüştüğü, bunun için neler yapıldığı görülüyor. Yüksek basınç ve ısı ile, yeraltında milyonlarca yıl kalan taş, aşırı sert olmaktadır.
