Saimbeyli: dört bir yana dağlarla çevrili, Adana ilinin diğerlerine göre daha geri kalmış bir ilçesidir. Bunun nedeni: burada, tarihi süreç içinde Ermenilerin yaşamış olmaları, kurtuluş mücadelesi sonucunda ise, yine Ermeniler tarafından tamamen yakılıp yıkılarak harap edilmesidir.
Yani, burada eskiye dönük hiçbir mimari kalmamıştır. Günümüzde, Saimbeyli, yine ulaşımı zor, ama kiraz bahçeleri ve yaylalarıyla önem kazanan bir yöremizdir.
ULAŞIM
Bağlı bulunduğu Adana il merkezine, 156 km. uzaklıktadır. Yani: Adana ilinin en uzak ilçesidir ve hatta, buraya uzak yörelerden gelenler, Adana üzerinden değil, Kayseri üzerinden ulaşmayı da düşünürler. Evet, Saimbeyli-Feke arasındaki uzaklık: 34 km. Saimbeyli-Tufanbeyli arasındaki uzaklık: 39 km.
TARİH
Bölgenin eski ismi: “Haçin” dir.
Bu ismin: Kozan-Ceyhan arasında kalan Anavarza Beyliğinden geldiği ve Haçin Beyin, Bey Torya’nın oğlu olduğu düşünülmektedir.
Bir diğer varsayım ise; 1923 yılında, Kurtuluş savaşında büyük kahramanlık gösteren Haçinli Hüseyin Bey’in ismine atfen, yöreye Haçin ismi verilmiştir. Evet, ismin Ermenice olduğu söyleniyor.
Bir zamanlar Kilikya bölgesinden çıkıp gelen Ermeniler buraya yerleşmişler ve yüzyıllarca Türklerle birlikte yaşamışlardır.
Ancak: I. Dünya savaşı başlarında sık sık isyan çıkaran Ermeniler, Osmanlı yönetimi tarafından, Suriye içlerine sürgün edilirler.
Ancak, daha sonraki süreçte gerek otorite boşluğu ve gerekse Fransızların yöreyi işgal etmeleri üzerine, bu Ermeniler yeniden bölgeye gelirler ve bu kez, bölgede dehşet saçarak Türk ve Müslüman kıyımına başlarlar.
Yöre: 18 Ekim 1920 tarihinde, Kaymakam Saim Bey ve Yüzbaşı Doğan tarafından, Fransız işgalinden kurtarılmıştır.
1928 yılına gelindiğinde ise, Haçin olarak isimlendirilen yerleşim, günümüzdeki yerine taşınmıştır.
Çünkü: Kurtuluş savaşının ardından, yerleşim yerinde girilecek ne bir ev, ne bir büro gibi yapı kalmamıştır.
Bunun üzerine, ilçe merkezi, geçici olarak, Gürleşen köyüne alınır.
1 Nisan 1923 tarihinde ise, bu kez Rumlu köyüne yerleşilir. 30 Aralık 1923 tarihinde ise, Haçın adı değiştirilir. İlçenin Ermenilerden temizlenmesi sırasında gösterdiği üstün başarılar nedeniyle Saim Bey’in soyadı verilerek bu tarihten sonra ilçe “Saimbeyli” olarak isimlendirilir.
Rumlu köyünün adı ise, yine milis komutanlarından Doğan Beyin ismine atfen “Doğanbeyli” olarak değiştirilir.
1929 yılına gelindiğinde ise, Saimbeyli, gerçek yerine taşınır. Halen, günümüzde ilçe merkezinde Saimbey’in bir heykeli bulunmaktadır.
GENEL
İlçe merkezi Orta Toroslar üzerinde bir vadinin içindedir.
Yörenin denizden yüksekliği: 1050 metredir. Bölgenin en önemli akarsuyu: Göksu ırmağıdır.
Bölgenin iklimi ise: bölgede Akdeniz ve İç Anadolu bölgesinin karasal iklimi hakimdir ve buna bağlı olarak: kışları sert ve soğuk, yazları serin ve yağışlı geçer.
Yörede yaşayan insanların başlıca ekonomik etkinlikleri: tarım, hayvancılık ve orman işçiliğidir. Ama, yörede tarım ve sanayi tesisi bulunmamaktadır.
Yörede yetiştirilen başlıca ürünler: buğday, arpa, nohut, üzüm, elma, erik, hurma ve son dönemlerde yoğunluk kazanan “kiraz” üretimidir.
Son olarak, Saimbeyli yöresinde, çok miktarda “alabalık” üretimi yapılıyor, yani buraya yolunuz düşerse, alabalık yemeyi unutmayın.
SAİM BEY
Saim Bey: Ankara’dan kurutuluş mücadelesini örgütleyen ve yöneten, hükümet tarafından Kaymakam vekili olarak atandığı ilçenin Ermeni işgalinden kurtarılmasını sağlayan kişidir.
Saim Bey: Dörtyol Mamura caddesinde, 15 Kasım 1920 günü Fransızlarla girdiği çatışmada hayatını kaybetmiştir.
Bu yüzden İl Genel Meclisinin kararıyla ilçenin Hacin olan ismi “Saimbeyli” olarak değiştirilmiştir.
Kaymakam Hacinli Saim Bey’in ilçede bir heykeli vardır.
KİRAZ ÇİÇEĞİ FESTİVALİ
Saimbeyli yöresinde, 27 yıldız kiraz yetiştiriliyor. Bu yüzden, her yıl Nisan ayı içinde, iki gün süreli kiraz çiçeği festivali düzenlenmektedir.
Bu festivalde: yetiştirilen kirazlar tanıtılmakta, kiraz rekabeti arttırılmaktadır.
Ayrıca, yöre halkının birlik ve beraberliğinin canlı tutulması için çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir. Bunların başında, Kamp Şöleni geliyor.
ENDEMİK BİTKİ ALANLARI:
Saimbeyli, Türkiye’nin en zengin endemik bitki alanlarından birisidir.
Bu bitkiler: Sarı Çiğdem, Çeşitli orkide türleridir.
İlkbaharda bölge adeta bir botanik bahçesine dönüşür.
GEZİLECEK YERLER
OBRUK ŞELALESİ REKREASYON ALANI
İlçe merkezine yaklaşık 3 km. uzaklıktadır. İslam Mahallesi Cumhuriyet Caddesindedir.
Adana il merkezine 157 km uzaklıktadır.
Ana yoldan sapıldığında, stabilize bir yolda, yaklaşık 10 dakikalık bir yolculuktan sonra buraya ulaşılır.
Giriş ücretsizdir.
Saimbeyli deresi, burada oluşturulan obruk gözü kaynağından şelale olarak akar ve Seyhan nehrinin bir kolu olan Göksu ırmağına dökülür.
Büyük şelalenin yanında, birçok küçük şelale de vardır.
En ilginç husus: diğer birçok şelaleden farklı olarak hafif eğimli yatay bir akış sergileyen şelaleyi uzaktan seyretmek yerine hemen üzerinde yapılmış ahşap yürüyüş yollarını da kullanarak şelaleyi dolaşmak mümkündür.
Çam ve çınar ağaçlarının gölgelediği kayalardan akıp giden şelalenin çevresindeki mesire yeri ilk olarak 1984 yılında düzenlenmiş ve 2007 yılında yeniden elden geçirilmiştir.
Çünkü burası 20 metreden düşen şelalesi, endemik ve nadir kelebek türleri ve jeolojik yapısı nedeniyle önemli bir alan olarak kabul edilmiş ve “Obruk Şelalesi Tabiat Parkı” olarak ilan edilmiştir.
Kelebekler:
1995 yılı öncesinde Saimbeyli’de gerçekleştirilen saha ve bilimsel çalışmalarda 121 kelebek türü listelenmiştir. Bu sayı, Türkiye kelebek biyo çeşitliliğinin yaklaşık üçte birine (yüzde 30) karşılık gelmektedir.
Daha sonraki yıllarda, özellikle 2012 yılından itibaren yaz aylarında yapılan gözlemlerle bu tür sayısının çok daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. Nitekim, Mart-Ekim 2016 tarihleri arasında yapılan gözlemlerde Saimbeyli’nin kelebek biyo çeşitliğinin 161 türe ulaştığı ve Türkiye kelebek biyo çeşitliliğinin yaklaşık yüzde 40’ına sahip olduğu ortaya konulmuştur.
Saimbeyli’de kelebek çeşitliliğinin bu kadar yüksek oluşu, ilçenin Toros dağları zincirinin orta kesiminde ve Anadolu çaprazı üzerinde yer almasıyla yakından ilgilidir.
Cöbük ormanı dışında, ilçe merkezinin hemen kuzeyinde bulunan Obruk şelalesi civarındaki su kenarları, bahçeler ve yamaçlar da da kelebekler görülür.
Saimbeyli’de kelebeklerin en rahat gözlemlenebileceği yerlerden birisi de aynı zamanda kelebek üreme alanı olarak belirlenen Obruk Şelalesi bölgesidir.
Saimbeyli Mavisi-Teresya Mavisi:
Özellikle Saimbeyli Mavisi (teresya mavisi) kelebek türü oldukça önemlidir.
Bu iri mavi kelebek, Saimbeyli’nin sahip olduğu onlarca mavi kelebek türünden sadece bir tanesidir.
Dünyada sadece Saimbeyli’de yaşamaktadır.
Saimbeyli Mavisi adlı endemik kelebeğe de ismini veren ilçede kelebek meraklıları ve fotoğrafçılar, özellikle Mayıs-Ağustos ayları arasında Obruk Şelalesini ziyaret ederler.
Alanda, genellikle erkekler ıslak zeminlerde mineral alırken ve bu noktaların yakınında nadiren beslenirken görülür. Dişiler, orman altı ve çayırlarda fazlaca kamufle olduğundan, pek görülmezler.
Mesire Alanı:
Bölge: doğa yürüyüşü ve mesire yeri olarak kullanılır. Şelalede piknik için masalar, mangal alanları, otopark ve tuvalet mevcuttur. Son zamanlarda kampçılar tarafından da yoğun tercih edilmektedir.
Özellikle yaz aylarında, yurt dışından gelenler burayı hareketlendirir. Ancak yaz aylarında şelalenin suyunun azaldığını unutmayın, şelale en canlı şekilde bahar aylarında akar.
Son bir not: alana giderken eşyalarınızı alıp masaları kullanabilirsiniz Alanda işletme yoktur.
SÜTTEPESİ YANGIN KULESİ
İlçe merkezine bağlı Yeniköy Mahallesindedir.
Kule deniz seviyesinden 2000 metre yüksekliktedir. Obruk şelalesi ve Yangın kulesi arasında, doğa yürüyüşleri yapılıyor.
ÇATAK YAYLASI-KOCA YAYLA
İlçe merkezine bağlı Çatak Mahallesindedir. Mahalle 1928 yılından beri aynı isimle anılmaktadır.
Saimbeyli-Tufanbeyli kara yolunun 2’nci kilometresinden sola dönülerek bağ ve bahçeler arasından geçen 3 kilometrelik stabilize yol ile ulaşılır.
Adana il merkezine 159 km ve Saimbeyli ilçe merkezine 40 km uzaklıktadır.
Saimbeyli ilçe merkezinden buraya belediye otobüsü çalışıyor. “Çatak” kelimesi “yol kavşağı” demektir.
Rakım yaklaşık 1080 metredir.
Yazlar serin, kışlar ise karlı geçer. Adana sıcaklarından bunalanlar, yaz aylarında burayı ziyaret ederler.
Bu yayla bölgesinde, dağ yamacından akan küçük şelalelerin beslediği, anıt çınar ağaçlarının gövde ve dallarının altında kurulmuş çardaklarda, günübirlik piknik yapmak mümkündür.
Bunun dışında, burada Orman İşletmelerine ait küçük bir dinlenme tesisi bulunuyor.
Su kaynaklarının bolluğu nedeniyle, Saimbeyli ilçesinin suyu buradan sağlanıyor.
SAİMBEYLİ KALESİ
Obruk çayı ile Kirkot çapının kesiştiği vadide bulunan ve kilise tepe ismiyle anılan tepe üzerinde inşa edilmiştir.
İlçe merkezine bağlı Bahçe köyünün güneyindedir.
İlçenin en önemli tarihi yapısıdır.
Kalenin: Hitit, Asur ve Roma döneminde kullanıldığı düşünülmektedir.
Ancak: Haçlı seferleri sırasında kalenin önemli roller üstlendiği bilinmektedir.
Ayrıca, kale ortaçağ döneminde kervan yolunun korunması işlevini görmüş ve “Badimon” kalesi olarak isimlendirilmiştir. Daha sonra Haçin kalesi adını almıştır.
Dik bir kalker kaya kütlesinin en üst noktasının düzeltilmesi sonucu oluşan platform üzerine inşa edilen kalenin güney, batı ve doğu duvarlarının hemen hemen tamamına yakın bölümü bakımsızlıktan yıkılmıştır.
Giriş kapısının da yer aldığı ve sağlam durumda olan kuzey duvarları, düzgün kesme taş örgülü moloz dolgu olup, tutucu madde olarak Horasan harcı kullanılmıştır.
Bu cephede giriş kapısının iki yanında, birer tane yarım kubbeli burç bulunur.
Kalenin ortasında kaya oyularak yazılmış, üstü moloz örgü kemerle kapatılmış sarnıç ve sarnıcın önünde 3 tane kaya oygu mezar bulunur.
Evet, şehir, günümüzdeki Badimon kalesi çevresindeki düzlüklerde ve kalenin doğusunda vadi yamaçlarında gelişimini sürdürmüştür.
Saimbeyli’de asırlar boyunca Müslüman ve Hıristiyanlar birlik ve huzur içinde yaşarken, Müslüman nüfus kale etrafında yoğunlaşmıştır. I. Dünya savaşı sonrasında yaşayan Fransız işgali sırasında çok acı olaylar yaşanan ilçede, kale de büyük zarar görmüştür. Kale ve hemen önündeki marsahane adlı yapı büyük zarar görmüştür.
Evet, sonuç olarak, kale yukarıda da belirttiğim nedenlerle oldukça fazla hasar görmüş olup, günümüze sadece iki burç gelmiştir.
Mansıhane:
Evet, Saimbeyli kalesini anlatırken, hemen önünde dikkat çeken ve yukarıda resmini verdiğim 4 katlı bir duvardan ibaret yapıdan bahsetmemek olmaz.
Marsıhane adıyla bilinen bu bina, Amerika’dan gelen Ermeni kökenli bir mimar tarafından çizimi yapılan ve bir bakıma New York’taki gökdelenlerin örnek alındığı bir yapıdır.
7 katlı taş bina içerisinde; okul, tiyatro salonu, yatakhane, banka, kilise ve işyerleri bulunmaktaydı.
O dönemde Adana merkezde en yüksek bina 3 katlıyken, Saimbeyli’de inşa edilen 7 katlı bir bina, gökdelen statüsünde nitelendirilebilecek bir yapıydı.
Bölgedeki halk arasında buranın kalenin içinde yer alan bir gözetleme kulesi olduğu da söylenir.
Kurtuluş savaşı esnasında zarar gören yapıdan günümüze 4 katlı bir duvar kalıntısı ulaşmıştır.
Kalenin hemen batısındaki bu duvar ve pencerelerin arasındaki ilçenin görüntüsü, anı fotoğrafı çekmek isteyenler için çok güzel manzaralar sunmaktadır. Daha da önemli bir not: kalenin kapısı kilitlidir. Yani arkeolojik kalıntılar genel anlamda korumasızdır.
KARA KİLİSE
İlçe merkezine bağlı Cumhurlu Köyündedir. llçe merkezine uzaklığı 25 km dir.
Ermenilerden kalma bu kiliseye “Kara Kilise” denmektedir.
Çünkü, Kurtuluş Mücadelesi sırasında, Fransız işgal döneminde, yörede yaşayan Türkler için bu kilise, tam bir felaket yeri haline gelmiş ve Ermenilerin bölgeyi terk etmelerinin ardından, yaşanan sıkıntıların kötü anılarına istinaden kilise yıkılmıştır.
Ermeniler buranın ismini “Hacın Surp Hagop Manastırı” olarak veriyorlar.
Manastır ile ilgili ilk yazılı kayıtlar 1554 yılında yapılan bir onarıma aittir.
Evet köyün güneyinde yer alan yapı, oldukça büyüktür.
Yapının duvarları büyük ölçüde yıkılmıştır.
Sadece batı kısmında bulunan 3 açıklı girişi ayaktadır.
Bu girişten birisinin lentosunda bir rozet ile bir haç kabartması görülür.
Kilisenin çevresinde bu yapıya ait çok sayıda mimari blok taşlar, sütün ve sütun tamburları ile bir adet yazıtlı blok taş tespit edilmiştir.
Kilise, 1990 yılında bilim dünyasına Hild-Hellen-Kemper duyurmuş ve kireç taşı bloklar üzerindeki yazıtlarda Petros, Georgeos Pauklos ve Gerontios Aziz isimleri okunmuştur.
Yapının güneydoğunda açılmış yığma bir mezar ile bu yapının güneyinde ise İsli-Küçük Mağara adıyla bilinen çıkışta bir mezar, yine yapının yakınında kesilmek üzere hazırlanmış bir blok taş da görülür.
Evet, günümüzde kiliseden geriye kalanlar: sadece apsis ve kuzey ile batı duvarından birkaç parçadır.
Kilisenin etrafında 2 mezar yapısı bulunmaktadır.
SAİMBEYLİ ŞEHİTLİĞİ
İlçenin güney bölümünde, ilçe merkezine hakim bir tepe üzerindedir.
1920 Sevr anlaşmasından sonra meydana gelen Türk-Ermeni çatışmalarında şehit olan askerlerimiz için yapılmıştır.
9 ay süren çatışmalar sonucunda 17.10.1920 tarihinde Haçin yani günümüzdeki ismiyle Saimbeyli, Ermenilerden temizlenmiştir.
Yörenin Ermenilerden geri alınması sırasında şehit düşen 80 Saimbeyli’nin gömülü olduğu yerdir.
1951 yılında buraya bir anıt dikilmiş ve anıt 1968 yılında Milli Savunma Bakanlığı tarafından onarılmıştır. (Elbette, Ermeniler tarafından katledilen sivil halkın sayısı ve nereye gömülü oldukları bilinmiyor.)
HANÇER KANYONU-AYVAZHACI KANYONU
Saimbeyli ilçesinden başlayıp Kahramanmaraş ilinin Göksun ilçesine kadar uzanan, 18 km uzunluğundaki Hançer Kanyonu’nun 13 km uzunluğundaki bölümü Saimbeyli ilçesine aittir.
Kanyonun derinliği 350 metredir.
Dağcılık, trekking ve fotoğrafçılık için mükemmel bir doğal alandır.
Kanyonun içinde çeşitli şelaleler ve kaya oluşumları yer alır.
Adana şehri tanıtımı ve gezilecek yerlerle ilgili yazım için.