Mısır, Arap dünyasının edebiyattan sinemaya kadar uzanan bir yelpazedeki kültür merkezidir. Ayrıca: her türlü eğlence açısından da zengindir. Gezinizle çakışacak festivaller ve etkinlikler olabilir. Bunların detaylarını, turizm bürolarından öğrenebilirsiniz.
SES VE IŞIK GÖSTERİSİ
Mısır’da ilgi çeken her antik alanda: Mısır kültürüne ilişkin ses ve ışık gösterileri yapılıyor. Işıklandırılan anıtlar arasında: senfonik müzikle vurgulanan bir yorum, müzik sesi de yankılanır. Gize’de ki piramitlerde: geceleri İngilizce gösteriler düzenleniyor. Luksor’daki gösteri: Karnak Tapınaklarında yapılıyor.
Öykü anlatılırken: seyirciler, dikilitaşlar ve sütunlar arasında gezebiliyorlar. Daha sonra, gösterilerin devamında, kutsal gölün kıyısında oturabiliyorlar.
Asuan’daki ses ve ışık gösterisi: kentten 20 dakika uzaklıktaki: Philai Tapınağında yapılıyor. Bütün ses ve ışık gösterileri için: turizm bürolarından bilgi alabilirsiniz. Akşamları: soğuk olabileceği için, kış aylarında kalın giysilerinizi yanınıza almayı sakın unutmayın.
Ayrıca, bu ses ve ışık gösterileri, tapınaklara giriş ücretinden ayrı ilave bir ücret alınarak yapılıyor.
Mısır Eğlence Gece Hayatı
GECE HAYATI
Mısır ülkesinde tam bir otorite, güvenlik ve emniyet var diyemem, bu yüzden gece hayatına takılmak sanırım pek uygun olmaz diye düşünüyorum. Zaten gezeceğiniz yerler tarihi ve turistik yerler dışında, gece hayatını görebileceğiniz tek yer, Kahire şehri. Kahire şehri o kadar büyük ki, şehrin büyük bölümü fakir veya orta standartta insanların yaşadığı yerlerken, küçük te olsa bir bölümü oldukça zengin, cafeler, restoranlar ve kuluplerin bulunduğu bir bölüm var. (Örneğin: Zamalek bölgesi) Sanırım buralarda gece hayatı yaşanıyor olabilir, ben görmedim, gitmedim.
ORYANTAL DANS
Mısır eğlence yalnızca, turistik bir gösteri olarak kabul edilmemelidir. Mısırlılar arasında yaygındır. Başkent civarındaki kulüplerde, ciddi veya belki biraz daha hafif gösteriler izleyebilirsiniz. Hatta otel ve Cruise gemilerinde düzenlenen eğlence gecelerinde de dansözler vardır.
Öncelikle şunu belirtmek isterim, alışveriş için malum para gerekir, peki hangi para, Mısır da Mısır Lirası, Dolar ve Euro rahatlıkla geçer bir paradır. Türkiye den çıkmadan önce Sabiha Gökçen Havaalanında döviz bürosundan bir miktar Mısır Lirası almanızı kesinlikle öneririm. Çünkü bazı yerlerde sadece Mısır Lirası ile alışveriş yapıyorlar, bazı yerlerde ise küçük para olarak Mısır Lirası mutlaka işinize yarayacaktır.
Yanınızda uluslararası alışverişe açık mutlaka bir kredi kartı götürün. Çünkü Mısır Lirası ile alışveriş yapan yerlerde, yanınızda Mısır Lirası yoksa kredi kartı kabul ediyorlar. Ayrıca bütün tapınak ve müzelere giriş sadece kredi kartı ile, asla nakit para kabul etmiyorlar.
Gelelim, döviz, dolar ve euro durumuna. Türkiye den ayrılmadan önce, mutlaka dolar veya eurolarınızı bozuk yaptırın. Yani: bolca 1 dolar, 10 dolar olsun, yoksa 100 dolarınızı Mısır da asla bozduramazsınız, hani derseniz ki, alışveriş yaparım, satıcı üstünü verir, hayır, satıcı asla üstünü vermez, vermemek için size başka ürünler satmaya kalkar, paranın üstünü almak için uzun süre beklemeniz gerekir.
Bu durumu yaşamamak için, mutlaka paranızı dövizinizi Türkiye den çıkmadan önce bozdurup öyle gidin, Mısırlı için 1 Dolar çok büyük para.
Çünkü: para bozdurun diyorum, bazı yerlerde hatta birçok yerde bahşiş adı altında çevrenizde toplanan çoluk çocuk kalabalığı dağıtmak için de 1 er dolar bahşiş vermeniz gerekebilir.
Şimdi Alışveriş hakkındaki öneriler:
Mısır’da alışveriş yerleri veya ne satın alabilirsiniz konusuna girmeden önce belirtmek istediğim husus şudur.
Gerek Kahire ve gerekse diğer turistik yerlerde (örneğin Luksor, Aswan gibi) alışveriş tam bir ızdırap haline gelir.
Küçük-büyük birçok Mısırlı çevrenizi sarar, ellerindeki ıvır zıvır Çin malı Mısırla ilgili eşyaları size ayak üstü satmaya çalışırlar. Asla yanınızdan ayrılmazlar, “go go go” derssiniz, bu kelimenin anlamını bilirler ama gitmezler, uzun süre sizi takip ederler.
Bakın en büyük özellik nedir: SİZE ASLA TEMAS ETMEZLER. Sanırım Mısır devleti, turizmden kazandığı büyük paraların engellenmemesi için, bu satıcılara veya tüm halkına, asla turiste dokunmamaları, temas etmemeleri konusunda kesin talimat vermiş, sanırım büyük cezalar var.
Çünkü gerçekten sözlü taciz o kadar fazla ki, inanamazsınız, görünce anlayacaksınız. Asla gitmiyorlar, sanki size yapışıyorlar, sürekli olarak: “One dolar, One dolar, One dolar” diye önünüzde dururlar, bıkarsınız, ne yapacağınızı şaşırırsınız.
Peki ne yapmalı; Bence asla onlara cevap vermeyin, asla gülümsemeyin, gözle temas kurmayın, yoksa inanın çok uzun süre peşinizden takip eder, ayrılmaz.
Peki: bir dükkana girdiniz, ürün bakacaksınız. Bu arada bilmelisiniz ki, Mısır da asla ve asla hiçbir dükkanda (ister büyük, ister küçük) asla ürünün üzerinde veya bulunduğu rafta fiyat etiketi olmaz. Çünkü onlar turisti kazıklamak üzerine sistemi kurmuşlar.
Hatta: önce nerelisin derler, Türküm derseniz, klasik kelime “YAVAŞ YAVAŞ” bu kelime sizi sakinleştirmek içindir.
Bir de: hani önceden gidenler veya rehberler derler ya, “Satıcının size verdiği fiyat 5 dolar ise, 1 dolar teklif edin, sonuçta 2 dolara satın alırsınız” Hayır buna karşı onlar da kendi taktiklerini geliştirmişler, size ilk teklifte, 5 dolar yerine 25 dolar diyorlar. Siz pazarlık yapmaya başlıyorsunuz, 20, derken 15 ve son olarak 10 dolara satın alıyor ve seviniyorsunuz. Ama asıl sevinen Mısırlı satıcı
Öneri: Arkadaşlar, Mısırlılar fakir, 1 dolar onlar için çok büyük para, buna göre bir ürünü ilk gördüğünüz yerden almayın, fiyat toplayıp en uygun yerden alın diyeceğim ama bir Mısırlı satıcıya fiyat sordunuz mu, 10-15 dakika peşinizden ayrılmaz, sürekli sözle taciz eder.
Örnek: Nübye köyünden, bir satıcıda çanta sorduk, 55 dolar, el işlemesi dedi. Derken 30, 25. 20 dolara indi ve fiyatı indirdi diye hemen satın aldık. Çıktık, on adım ötedeki bir dükkanda aynı çanta 20 dolardı, 9 dolara indi. Önceki yere gittik, sen bize aynı çantayı iki katı fiyata satmıştın dedik, paramızı geri istedik. Aslında, hata çünkü müracaat edebileceğin bir emniyet görevlisi yok. Neyse adam iyi niyetliymiş, peki ben de çantayı size 10 dolara vereyim dedi ve 10 dolarımızı geri ödedi.
Bir satıcıdan alışveriş yapacaksınız, fiyatı söyler, pazarlık yaparsınız, inmez, size hemen bir şişe su veya kola verir, ürünün parasını verip gitmenizi düşünür. Ama asla, o bir şişe su veya kolanın fiyatını, sizden kat kat alacaktır, çünkü ürünün fiyatını çok uçuk söylemiştir.
Bunları niye anlatıyorum, mutlaka başınıza gelebilecek örnekler.
Peki Mısır dan ne satın alınır.
Mısır da genellikle satılan ürünler kalitesizdir. Ivır zıvır Çin malları çok miktarda var. Masa örtüleri çok revaçta, ama masa örtüsü alırsanız, paketi açıp inceleyin, kare masa örtüsü diye size yuvarlak masa örtüsü verir.
Çanta, giysi satın alınabilir. Bunları da mutlaka kontrol edin, yoksa kötü bir naylon poşete hızla koyup parasını alır, elinize tutuşturur, kontrol edin.
Bunun dışında, elbette Mısır da binlerce hediyelik eşya var. Özellikle: Mısırla ilgili biblolar, antik dönene ait biblolar çok yaygın, ama bunların çoğu sert plastik, tahta veya taş olanları tercih edin.
Eğer çok yaygın olan faytonlardan birine binip, kısa bir şehir turu yapmak isterseniz, o faytoncu sizi ilk olarak bir Mısır çarşısına götürür, papirüs almanızı bekler, sonra Mısır baharatçısına götürür, özellikle size Safran satmaya çalışırlar. ( 1 gr safran: 10 Dolar) Eğer almazsanız, size surat asar, çünkü satıcıdan alacağı bahşişten olur.
Kahire’de
Büyük çarşı: Han el-Halili; Pazar günü hariç, her gün saat: 20.00 ye kadar açıktır. Aslında böyle yazdım ama bu çarşıya gittiğimde gece saat 1 ve hatta 2 ye kadar birçok mekanın açık olduğunu gördüm. Resmi kapanış saat 20.00. Mısırlılar, sıcak gündüz esnasında alışveriş yapmayı sanırım sevmiyorlar, akşam saatlerinde bu çarşı inanılmaz kalabalıktı, tabii elbette turist olduğunuzu hisseden satıcılar, sizi sözle taciz etmeyi asla ihmal etmezler.
NEREDEN ALIŞVERİŞ YAPILIR
Mısır Çarşılarında Baharatlar
PARFÜM VE YAĞ SATICILARI
Turla gittiyseniz, rehber sizi parfüm ve yağ satış dükkanına götürecektir. Önce size bir nane çayı veya kahve ikram ederler. Sonra şov başlar. Kendi kokularını tanıtırlar, sonra size bir koku markası vermenizi isterler, sözüm ona onu getirirler. Hayır, fiyatlar aşırı pahalı ve inanın deneme için sürdüğümü kokular, 1-2 saat sonra kayboluyor.
ANTİKACILAR
Yine turla gittiyseniz, rehber sizi bir antika dükkanına götürür. Oldukça büyük bir dükkan, içeride binlerce ürün var. Burada da: altın ve gümüş ürünler, özellikle kolye, kolye zinciri, yüzükler var. Elbette fiyatlar çok uçuk, zaman kaybı.
BAHARATÇILAR
Mısırın baharatları meşhurdur. Bizim İstanbul Mısır Çarşısı gibi, mutlaka sizi baharatçı dükkanına götüreceklerdir. Özellikle safran önerirler, 1 gr safran 10 Dolardır. Baharatların gerçekliğine inanıp satın almadım, tercih sizin.
Mısır Papirüs
PAPİRÜS
Evet Mısır da olmazsa olmaz, alışveriş ürünüdür. Gerek rehber ve gerekse faytoncunuz sizi mutlaka papirüs dükkanına götürür. Hatta, bir ara ışıkları söndürürler, fosforlu papirüslerle şov yaparlar. Evet, çok fazla sayıda papirüs ürün var, hatta bir eleman nasıl papirüs yapıldığını anlatır. Sonuçta: fiyatlar yüksektir, bir de papirüs ün gerçek olup olmadığı meçhul, malum bu resimleri, papirüs dışında başka materyallere de örneğin: naylon, yapabiliyorlar.
Mısır çarşılarında Ahşap Ürünler
KAYMAKTAŞI VE OYMA ÜRÜNLER
Oymacılık, özellikle Krallar Vadisinin çevresindeki köylerde ve Assuan’daki mermer yataklarının yakınlarında, yüzyıllar boyunca nesilden nesle aktarılmış, incelikli bir sanattır.
Antika eserlerin ilgi çekici kopyalarını bulup satın alabilirsiniz.
Seçim yapmakta zorlanacaksınız. Mısır’da şans getirdiğine inanılan skara benzeri küçük parçalar dükkanların yanı sıra, arkeolojik yerlerde küçük çocuklardan ve işportacılardan da satın alınabilir.
Şimdi Mısır’da ne yenir konusunu anlatmadan önce, iki bölüme ayırmak istiyorum.
Birinci Bölüm: Sokak Lezzetleri
İkinci Bölüm: 4 veya 5 yıldızlı oteller ve Cruise gemilerindeki yemekler.
Sokak Lezzetleri:
İnanın korkudan sokakta hiçbir şey yiyemedim. Çünkü gerçekten ortam pis, kirli ve bu tür yemekleri yapanların da hijyene dikkat ettiklerine inanmıyorum. Bir kafede çay ve kahve yaptıkları düzene baktım, arıtma su kullanıyorlar. Ama tabii ne kadar arıtıldığı meçhul.
Sokakta bir çok yerde, birçok atıştırmalık veya yemek bulacaksınız, ama ben tercih etmedim, sokakta sadece bir kez yemek yedim, o da zincir hamburger markalarından birinin restoranında. Orada da bir şey dikkatimi çekti. Kasadan siparişi veriyorsunuz, size kocaman bir numara veriyorlar. Bu numara ile masaya oturuyorsunuz. Siparişiniz tamam olunca, bir garson bir tepsi ile numaranıza göre, siparişinizi masanıza getiriyor, yani bizim ülkedeki gibi bankodan kendin al uygulaması yok.
Bunun nedenini düşündüm, soramadım, tamamen bir tahmin, sanırım siparişleri veren kişilerden farklı kişiler alıyordu, bu yüzden böyle bir uygulama getirmiş olmalılar.
Neyse devam edelim, evet sokakta herhangi bir şey yemedim, açlık durumunu bastırmak için ülkemizden götürdüğüm bisküvi türlerinden atıştırdım. Mutlaka bu satırları okuyanlar diyecektir ki, Mısır’a bisküvi yemeye mi gittik, hayır, tercih sizin, elbette sokaktaki lezzetleri deneyebilirsiniz.
Oteller ve Cruise Gemilerinde yemekler:
Otellerden kastım elbette 4 veya 5 yıldızlı oteller. Ben Mısır da bir yerde 4 yıldızlı, bir yerde 5 yıldızlı otelde bir de 4 gece Cruise gemisinde kaldım.
En önemli husus: açık büfe, kimse size ne kadar yemek aldınız diye bakmıyor, hatta birkaç kez kalkıp açık büfeye gidip tekrar yemek alabilirsiniz, inanın kimsenin umurunda değil. Bu güzel bir durum. Ayrıca: görevlilerin gözünün içine baka baka olmamak kaydıyla, hazırladığınız küçük sandviçleri de dışarı çıkarabilirsiniz, çok fazla sıkıntı yaratacak şekilde takip etmiyorlar.
Yemeklerde tek sıkıntı: su bulunmaması, su ücretlidir. Kola içebilirsiniz. (Fiyatı: 150 Mısır Lirası, Çay fiyatı: fincan 180 Mısır Lirası)
Sabah kahvaltısı, öğle ve akşam yemekleri açık büfe. Özellikle: kahvaltıdan pek umudum yoktu, ama kahvaltı oldukça güzeldi, çeşit bol ve lezzetliydi. Çay ve birkaç kahve cinsi olan kahve makinası var. Birkaç çeşit kaşar peyniri var, bir tür değişik zeytin var, reçeller, tatlılar, yumurta, değişik türden ekmekler var.
Öğlen ve Akşam Yemekleri: Yine açık büfe, çeşitler oldukça bol, en az 6-7 çeşit yemek çıkarıyorlar, kırmızı et, beyaz et ve balık var. Önce bir değişik ekmek türleri olan yer var, sonra salata bar var ve sonra 1 veya 2 çeşit çorba mutlaka çıkıyor. Hatta, tanıdık çorbalar (örnek mercimek) bile çıkabiliyor. Sonra: yemek çeşitleri var, her öğünde mutlaka pirinç pilavı var. Yemeklerden sonra, 6-7 çeşit tatlı (pasta türleri veya hamur işi tatlılar) ve en son meyve reyonu var. Burada her öğünde mutlaka muz, çilek, kavun ve bazen egzotik meyve çeşitleri oluyor.
Peki yerel lezzetler varmı? Elbette ara sıra yerel lezzetleri de menüye koyuyorlar, ama şunu unutmamak gerekir: Ben Mısır’a giderken yemeklerinin aşırı baharatlı ve sarımsaklı olduğunu duymuş ve korkmuştum, sonuçta aşırı baharat bizim damak zevkimize uygun değil.
Ama hayır, gerek oteller ve gerekse Cruise gemilerindeki yemekler aşırı baharatlı değil, hatta tuzlu bile değil. Sadece Mısır yerel lezzetleri örneğin falafel çıktığında buram buram kimyon kokuyordu ki, bu da yerel lezzetin olmazsa olmaz bir özelliği.
Akşam yemeklerinde çıkan değişik yemekler şunlar: bir gün suşi çıktı, bir gün ördek, bir gün hindi çıktı, 3 gün balık (sanırım dil balığı) çıktı.
Mısır Ne yenir Ne içilir Mısır Mutfağı
ARA YEMEKLER VE GARNİTÜRLER
Ana yemeklerin yanında, genellikle pilav veriliyor.
Ama: patates kızartması verildiği de oluyor. Mısırda yemekler genellikle ılık sunuluyor. Çünkü: sıcak yemeğin, sindirime zararlı olduğu düşünülüyor.
Mevsim salatası da bulunuyor. Pancar ve salatalık dilimleri çok lezzetli.
Mısır Ne yenir Ne içilir Tatlılar
TATLILAR
Nil Vadisinde ve Delta’da: bol bol meyve yetişiyor. Mevsimine bağlı olarak: muz, portakal, incir, kavun ve bir tür armut olan guava yiyebilirsiniz.
Birkaç tür hurma da bulmak mümkün.
Taze hurma çok lezzetli. Bunlar: Batı’da satılan kurutulmuş hurmalardan çok farklı.
Yemeğinizin üzerine, daha doyurucu bir şey yemek isterseniz: tatlı çeşitleri çok fazla var. Tatlılar genellikle çok şekerli yapılıyor.
Um-ali (süt, Hindistan cevizi, kuru üzüm ve fındıkla birlikte pişirilmiş pirinç) deneyebilirsiniz. Eğer iyi yapılmışsa, muhteşem bir tatlıdır.
Tereyağlı hamurla açılan, ince yufkaların arasına: fıstık, ceviz ve bal konularak yapılan baklava en ünlü tatlı. Ama çok şekerli. Kadayıf: bazen içine peynir de konan şerbetli bir tür tatlı. Hani, bizde ki künefe gibi.
Muhallebi: pirinç ve sütten yapılıyor ve oldukça yaygın tüketiliyor. Bildiğiniz unlu ve irmikli tatlılar, her yerde bulunuyor.
İÇECEKLER
Mısırda: Müslüman bir ülke olmasına ve Mısırlıların çoğunun içki içmemesine karşın: alkollü içki satışı serbesttir.
Yerli şarapların aroması, farklıdır. Uluslar arası otellerde ve daha iyi restoranlarda, ithal şarap bulunur, ama bunların fiyatları yüksek.
Herhangi bir küçük market denemeyecek bakkal türü yerden su satın almak isterseniz, turist olduğunuzu görünce, viski, votka var diye söyler. Yani satışını rahatlıkla yapıyorlar. Özellikle bira çok yaygın.
Gelelim sıcak içeceklere, Mısır da her yerde size ikram ederlerse, nane çayı veya hibuskus çayı ikram ederler.
NARGİLE
Huka olarak da bilinen nargile, yanan tütün yapraklarının tadını hafifletir, daha içilebilir kılar ve sakinleştirici bir etki yaratır.
Nargile için, genellikle iki tür tütün kullanılır. En yaygın olanı: maassil’dir.
Bu, kıyılmış, yaprakları, dumanı tatlandıran melasla karıştırılmasıyla elde edilen yaş bir harmandır.
Maassil doldurulan küçük çömlek, nargileye konur ve mangal kömürüyle yakılır. Tombak gevşek kuru tütünün bütün yapraklar halinde sarılmasıdır.
Bazı tütünler: elma, hurma, çilek ve cappuccino ile tatlandırılır. Son günlerde artan sayıda kahvede, nargilenin ucuna takmak üzere kullanıldıktan sonra atılan plastik sipsi verilmektedir.
DİĞER İÇECEKLER
Osmanlıların Mısır’a getirdikleri kahve çok sevilir. Mısırlılar, genellikle ziyade (çok şekerli) kahve içmeyi tercih ederler.
Ama, mazbut (orta) veya sade de içmek isteyebilirsiniz. Eğer bir parça şekerler birlikte içmek istiyorsanız, kahva erriha isteyin.
HURMA
Kahire hurmaları bildiğimiz hurmalara benzemiyor. Farklı şekil ve tatlardaki taze hurmaların tadına mutlaka bakın, pişman olmayacaksınız. Özellikle otel ve Cruise gemilerinde meyve reyonlarında taze hurma sürekli bulunuyor.
STELLA BİRASI
Bu şehrin, kendine özgü bir birası da var. Stella birası. Hemen hemen 100 yıldır Kahire’de üretilen bu bira, sıcak bir gününüzü serinletecektir. Evet tadı güzel, ama fiyatlarına dikkat, Mısırlı turist dolandırmayı çok sever, önce fiyat sorun sonra alın derim.
