Dünyanın ayakta duran en eski kilisesi olarak bilinen Aya Elenia Kilisesi, Konya’nın tarihi Sille Mahallesindedir. Konya il merkezine arabayla yaklaşık 20 dakika uzaklıktadır.
Kilisenin yapımına ilişkin en yaygın rivayet: Bizans İmparatoru Konstantin’in annesi Helena’nın Kudüs’e hac yolculuğu sırasında MS 327 yılında Sille’ye uğradığı ve burada erken dönem Hıristiyanlara ait kaya oyma ibadet mekanlarını gördükten sonra bir kilise inşasını teşvik ettiğidir.
Kilisenin 1833 yılına ait bir kitabesi vardır.
Bu kitabe Sultan Mecit döneminde dördüncü defa onarım geçirdiği bilgisini verir.
1924 yılında mübadele devreye girdiğinde Sille’deki Hıristiyanlar Yunanistan’a göç ettiriliyor ve kilisenin kapısına kilit vuruluyor.
1924’ten 2004 yılına kadar bu halde bekleyen kilise, Selçuklu Belediyesinin girişimleriyle 2009 yılında restorasyona alınıyor ve 2021 yılında Aya Elenia Müzesi adıyla ziyarete açılıyor.
Mimarisi:
Yapı, dikdörtgen planlı ve doğu-batı doğrultusunda uzanan kapalı Yunan haçı planına sahiptir.
Merkezde 4 serbest destekli bir mekan bulunur, bu bölüm yüksek kasnaklı bir kubbe ile örtülmektedir.
Yapının inşasında kaba kesme taş, kesme taş ve tuğla gibi farklı malzemeler kullanılmıştır.
Özellikle kubbeye oturan silindirik kasnak, tuğla ve taşın düzensiz şekilde bir arada getirildiği estetik bir düzenlemeyle dikkat çeker.
İç Mekan Süslemeleri:
İç mekandaki freskler ve süslemeler Bizans sanatının estetiğini yansıtır.
Fresklerde dini sahneler, özellikle Hz İsa ve Azize Helena’nın tasvirleri görülür.
İç dekorasyonunda dini figürlerin yanı sıra geometrik desenler ve haç motifleri dikkati çeker.
Kilisenin naosunda, kuzeybatı payesine bitişik ahşap bir ambon ile kuzeydoğu payesine bitişik ahşap bir kathedra bulunmaktadır.
İkonaların bir kısmı çalınmış, bir kısmı ise müzeye taşınmıştır.
Restorasyon ve Müze Süreci:
Restorasyon sırasında kilise duvarları, kubbesi, örtüsü, zemini ve avlusu elden geçirilmiştir.
Müzeye giriş ücretsizdir.