Evet, Budapeşte’deki gezinize başlamadan önce: Metro istasyonlarından birinden, şehir haritası almalısınız. Harita ile, şehirde çok rahat gezebilirsiniz. Bu haritayı: kaldığınız otel resepsiyonundan da temin edebilirsiniz. Gerek şehir haritası ve gerekse metro hatlarının istasyon haritasını mutlaka edinin. Ayrıca: şehrin Arnavut kaldırımlı, taş sokaklarında yürümek için, mutlaka rahat bir ayakkabınız olması şart. Ama, rahat derken, özellikle yağışlı bir mevsimde Budapeşte’ye gitti iseniz, rahatlık yanında su geçirmeyen bir ayakkabı olması da şart, yoksa ayaklarınız su içinde kalabilir. Ama, özellikle topuklu ayakkabı olmamasına dikkat etmekte yarar var.

Gezimize başlamak için, bulunduğumuz yerden, herhangi bir şekilde: Kahramanlar Meydanına geliyoruz. Örneğin: M1 metro hattına binip, “Hösök Tere” istasyonunda inebilirsiniz. Hemen karşınıza, şehrin en muhteşem meydanı çıkıyor. Yürüyerek buraya ulaşmak isteyenler ise: Andrassy yolunu ve Oktogon meydanını geçerek, buraya ulaşabilirler.

HÖSÖK TERE (KAHRAMANLAR MEYDANI):

Burası, gerçekten görülmesi gereken yerlerden biri, Budapeşte şehrinin kalbidir. Resmi törenler ve kutlamalar, hep burada yapılır. Gündüz: turistleri taşıyan otobüsler, meydanı doldurur. Turist gurupları: bu meydanda, uzunca bir süre kalıyorlar. Ancak: meydandaki Macar krallarına ait heykeller gerçekten muhteşem.

Şehrin bulunduğu yere, ilk önce Romalılar gelmiş. Ama günümüz Macarlarının ataları, Kral Arpat önderliğinde, Urallardan göç edip, 896 yılında buraya gelmişler. İşte bu Kahramanlar Meydanı da, 1896 yılında, Macarların bölgeye gelişlerinin 1000. yılı anısına yapılmış. 7 atlı heykel, şehri kuran 7 Macar Kabilesini temsil ediyor.

Meydanın orta yerinde: Macar ayaklanmasında ölenler için yapılmış, sembolik bir mezar da bulunuyor.1956 yılında, Sovyetler Birliği yönetimine başkaldıran, Macarların, oldukça sert önlemler ile bastırıldığı ve binlerce insanın yok olduğu söyleniyor.

Meydanda: yarım daire şeklinde yerleştirilmiş sütunların altında: Türklere ve diğer düşmanlara karşı savaşmış, Macar krallarının heykelleri var. Bu heykellerin altında ise: bu kralların kahramanlıklarını gösteren, kabartmalar bulunuyor. Yani: her bir heykelin kaidesindeki küçük rölyefte, o kişinin yaşamındaki en önemli olay anlatılmış. Ortadaki sütunda: biraz önce söylediğim gibi: 7 Macar Kabilesini temsil eden heykeller bulunuyor. Onların üstünde: Cebrail meleğinin heykeli var. Elinde ise: kutsal Macar tacını tutuyor. Muhteşem bir meydan. Her yanı heykellerle dolu. Bu heykelleri görmek için mutlaka zaman ayırın.

Akşam saatlerinde, meydan, kaykay ve bisiklet kullananlar tarafından işgal ediliyor. Bunlar, yaz günleri, geç saatlere kadar, meydan ve çevresinde, akrobatik hareketler yapıyorlar. Gece olunca, muhteşem bir ışıklandırma, meydana bambaşka bir hava veriyor. Yani: Roma’da Aşk Çeşmesi bölgesinde olduğu gibi, burayı da, gerek gündüz ve gerekse gece ışıklandırıldığında ayrı ayrı görmenizi öneriyorum.

Evet, bu meydandaki gezimiz bittikten sonra: meydanın iki yanında bulunan müzeleri gezeceğiz. Bunlar: Güzel Sanatlar Müzesi ve Sanat Sarayı. Ayrıca: biraz ilerideki bir bölümde, Ziraat Müzesi var.

SZEPMUVESZETI.(GÜZEL SANATLAR MÜZESİ):

Ön cephesi, kahramanlar meydanına bakıyor. Hemen karşısında ise, Sanat Sarayı var. Güzel Sanatlar Müzesi: antik Yunan, Mısır, Roma sanatı örneklerinden tutun, Alman, Hollanda, Flaman, İtalyan, İspanyol, Fransız, İngiliz ressamlarının türlü dönemlere ait eserlerden oluşan, çok büyük bir koleksiyona sahip. 19-20.yüzyıl sanatından da eserlerin sergilendiği müze, hakkını vermek isteyenler için, belki 2 veya 3 günde gezilebilecek bir yer.

MÜCSARNOK (SANAT SARAYI):

Çeşitli sergilere ev sahipliği yapıyor.

Evet: Kahramanlar Meydanının biraz ilerisindeki bölgeye: Varos Liget deniliyor.

VAROSLİGET (KENT KORUSU) :

Burası: şehrin parkı. Bir zamanlar: bataklık ve sarayın avlanma bölgesiymiş. Maria Theresa döneminde yeşillendirilip, park bölgesine  dönüştürülmüş.

Kent korusu gibi bir yer. Burada: Vajdahunyad Şatosu ve kışın buz pisti olarak kullanılan bir göl, hayvanat bahçesi, lunapark, birkaç müze ve hamam bulunuyor. Özellikle, buraya kışın gelirseniz, bu açık hava buz pistinde: 1-2 saatliğine, paten kiralayıp, müzik eşliğinde kayarak, buz pateni merakınız ve bilginiz varsa, bu muhteşem güzelliği yaşayabilirsiniz.  Burada: ayrıca: Franz Listz Müzesi, Vajdahunyad kalesi, Jak Şapeli ve en ünlü heykelleri: “Adsızlar” da buradadır.

BUDAPESTİ ALLATKERT NÖVENKERT (HAYVANAT BAHÇESİ): Bu hayvanat bahçesi ve aynı zamanda botanik bahçesi: 1866 yılında kurulmuş. Avrupa’nın en büyük hayvanat bahçelerinden biri olarak öne çıkıyor. 2000’den fazla canlıyı barındırıyor. Kentin gürültüsünden kaçıp, sığınılabilecek sakin bir mekan. Bütün yıl boyunca ziyaret etmek mümkün. Ancak, özellikle hafta sonlarında: kapısında uzun kuyruklar oluşuyor. İnanın, bir hayvanat bahçesinin nasıl olması gerektiğini düşünüyorsanız, bu sorunuzun cevabını burada görebilirsiniz. Özellikle: buradaki kelebek odası, mutlaka görülmesi gereken bir yer.

VİDAMPARK (LUNAPARK) : Şehrin en büyük eğlence parkı. Eğlencenin kalbi burada atıyor. Avrupa’nın en eski lunaparklarından biri. Bütün bir yıl boyunca açık. Ancak: kış aylarında, yalnızca belli saatler arasında açık bulunuyor.

Buz pistini sağınıza alıp, Millenium köprüsünü geçerseniz: 50 metre kadar ileride, sağ yanınızda, kale gibi bir yapı göreceksiniz. Evet, burası aslında bir kale değil, bir müze.

ZİRAAT MÜZESİ:

Girişi eski şatoları andırıyor. Zaten eski bir yapı. Yapının çevresinde bulunan gölde, ördekler ve su yılanları var. Gölün üzerinde inşa edilen küçük ahşap zeminli seyir terasları üzerinde oturup güneşlenebilirsiniz. Ya da bir şeyler yiyerek: ördeklerin yılanları nasıl kovaladıklarını izleyebilirsiniz.

Ancak: ben, Ziraat Müzesi yönünde değil de, yolun sol tarafında, yaklaşık 100 metre uzaklıkta bulunan kaplıcaya gitmenizi öneririm. Burada: daha güzel zaman geçirebilirsiniz. Çünkü: Budapeşte şehrinde, bu kaplıcalar, Avrupa’da sahip oldukları ün ile, öne çıkıyorlar. Hani Tayland’a gidip, Tayland Masajı yaptırmak gibi bir şey. Mutlaka denemelisiniz.

SZECHENYİ GYOGFÜRDO (SZECHENYİ HAMAMI):

Budapeşte’nin kaplıcaları çok ünlü. Ne kadar doğru tam olarak bilemiyorum ama şehirde: ülkede, toplam: 1300 ve yalnızca Budapeşte şehrinde: 80’e yakın kaplıca bulunduğu söyleniyor. Burası da: şehrin, en sıcak doğal su kaynağının üzerinde bulunuyor. Bu kaplıca: Avrupa’nın en büyük kaplıcasıdır ve kesinlikle ziyaret etmenizi öneriyorum. Nefis işlemeler ve heykellerle bezeli termal havuzları, buhar banyoları, şok havuzları ve açık havuzlarında gevşerken, Budapeşte de gördüğünüz güzellikleri gözünüzün önünden geçirin.

Evet, bu bölgede, görmenizi önereceğim diğer yer: Bazilika. Kahramanlar Meydanını, arkanıza alarak, dümdüz ilerlemeye devam edin. Karşınıza bir cadde çıkacak. Andrassy Caddesi. Bu cadde: Türk konsolosluğunun da bulunduğu, şehrin en önemli caddelerinden biridir. Bu bulvar, şehrin Şanzelisesi gibi. Dünyaca ünlü butikler ve restoranlarla dolu. Dünyanın ikinci, Avrupa’nın ilk metrosu, bu caddenin altından geçiyor. Öyle ki; Macarlar ilk yer altı metrosunu yaparken, sanata olan aşırı düşkünlükleri etkin rol oynamış. Kış günlerinde, aşırı soğuklarda operaya gidemiyorlarmış ve yer altı bu iletişim hattını kurmuşlar, yani temeldeki amaç; soğuk kış günlerinde, operaya giderken sıkıntı yaşamamak. Evet: güzel bir cadde.

Caddede ilerlediğinizde; çok hoş bir meydanı olan, bir bazilikanın karşısına çıkacaksınız.

SZENT STEPHEN BAZİLİKASI-KİLİSESİ :

Ana arterinde İsa heykeli olmayan tek kilise. Papa’dan özel izin alınmış ve İsa heykeli yerine, ülkenin kurucusu St.Stephan’ın heykeli bulunuyor. 1851 yılında yapılmış. Kilisenin içinde ise: Aziz Stephen’in mumyalanmış sağ elinin sergilendiği Şapeli görebilirsiniz. Ayrıca: Ana Altar, Gyula Benczur’un tablosu görülebilir.

Bazilikanın içi: etkileyici detaylarla süslü. Bunun yanında, bilet alarak, kubbesine çıkabilirsiniz. Buradan: şehre, farklı bir açıdan bakabilirsiniz.

Buradan, yürüme mesafesindeki Parlamento Binasına yöneliyorsunuz. Şehrin neresinden bakarsanız bakın, görebileceğiniz büyüklükte bir yapı.

PARLEMENTO BİNASI:

Macar krallığı: 1867 yılında, Habsburg İmparatorluğunun bir parçasıdır. O yıl, Avusturya ile, aynı krala yani İmparator Franz Josef’e bağlı olmasına rağmen, özgür bir eyalet olarak tanındı. Böylece: 1880 yılında, Budapeşte’de, parlamento binası yapılması için izin alındı. Mimar İmre Steindl önderliğinde: 1884 yılında, binanın yapımına başlandı ve 1902 yılında, bina bitirildi.

Danube kıyısında bulunan yapı: büyüklüğün görkemini gözler önüne seriyor. Aynı zamanda: 19.yüzyılın, dünyadaki en iyi örnek parlamento binalarından biri. O dönemde, Macaristan’da yaşanan endüstriyel gelişmenin sonucu olan zenginliği yansıtıyor.

Tuna nehrinin kıyısında, tüm ihtişamı ile duruyor. Giriş ücreti: 900 forinti. Parlemento çalışırken, ziyarete kapalı.

Ülkenin en büyük binası. Aynı zamanda: Almanya ve İngiltere’den sonra, Avrupa’nın üçüncü büyük parlamentosudur. Uzunluğu: 268 metre. Genişliği: 116 metre. 18 bin metre karelik bir alanı kapsıyor. Mimarı: İmre Steindl. Dış cephesini 300 heykel süslüyor. Binaya giriş için ise: 27 kapı var. Süslemeler için: 40 kilo altın kullanıldığı söyleniyor.  Göz kamaştıran iki gotik kulesinin arasında, bir kubbe var. Kubbe: 96 metre yüksekliğinde.

Binada: 10 avlu, 29 merdiven ve 691 tane oda bulunuyor.

Ana tema: Macar kimliği. Dışarıda Macar yöneticilerinin, Transilvanya prenseslerinin ve geçmişteki ünlü savaşçıların heykelleri, pencerelerin üstünde kral ve prenslerin silahlarının kaplamaları bulunuyor.

Binanın önünde: 18.yüzyılın başlarında, Habsburglara karşı bir isyana öncülük eden, Transilvanya Prensi II. Perene Rakoczi’nin atlı heykeli bulunuyor. Kuzey kıyıda: 1848 yılında, Habsburglara karşı devrimi yöneten ve Macaristan’ın kral naibi olan Lajos Kossuth’un heykelinin çevresinde, bir gurup figür var. Binanın ortasında: kubbenin altında, 16 taraflı bir oda var. Burada da, parlamentonun iki ayrı bölümü: 1945 yılında yapılan kuzey yakadaki üst bölüm ve bugün ulusal toplantı salonu olan alt bölüm. Ana giriş, bronz aslanlar arasında yükselen merdivenlerle çıkılan doğu cephenin ordasında.

İçeride: tavan fresklerinin yanında, büyük merdiven var. İlk merdiven sahanlığının çıkışında, mimar İmre Steindl’in bir büstü var. Orta holün çevresinde Macar tarihindeki önemli şahsiyetlerin heykellerinin olduğu dolambaçlı bir koridor bulunuyor. 9.yüzyılda Macaristan’ı istila edip, sonradan Transilvanya’yı fetheden Magyar atlı birliklerinin lideri Arpad, Kral Stephan olarak Macar Krallığını kuran ve Hıristiyanlığa geçişi öyneten Stephen ve ünlü asker Janos Hunyadi, bunlar arasında. İdari toplantılar ve etkinliklerde kullanma niyetiyle düzenlenen bu oda, binanın ruhunu özetliyor.

Parlamento Binası: 1956 yılında, Sovyetler Birliğine karşı yapılan ihtilalin de simgesi durumunda. Her yıl, Ekim ayında, bu olay anılıyor. Günümüzden 54 yıl önce: binlerce Macar genci, Parlamento binası önünde toplanır ve Sovyet tanklarının ülkeden çekilmesini isterler. Reformcu olarak tanınan eski Başbakan İmre Nagi, göreve çağrılır. Bu ayaklanma, bir takım devrim niteliği taşımaktadır. Nitekim, ayaklanma Kızıl Ordu tarafından bastırılır ve yakaladıkları binlerce ihtilalcinin öldürülmesi veya Sibiryaya sürülmesiyle sonuçlanır. Nagi idam edilir, 2000 kişi ölür, 13.000 kişi yaralanır, 200 bin Macar ülkeden kaçmak zorunda kalır. Günümüzde: İmre Nagi: Parlamentonun üzerindeki köprüden, (burada bir heykeli var) bu meydanı izliyor.

Öyle büyük ki: fotoğrafını çekmek isterseniz, tek bir kareye sığması mümkün değil. Ancak: şehrin tepe noktalarından, tek bir kareye sığdırarak fotoğrafını çekebilirsiniz. Bahçesinde: açık hava film gösterileri haftası olduğunda, birçok sandalye ve büyük bir film perdesi görebilirsiniz.

Parlamento binasının arkasında, Tuna nehri kıyısında çok anlamlı bir heykel gurubu var. Tuna ayakkabıları. Bu heykel gurubu: II.Dünya Savaşında, Tuna kenarında vurularak ölen Yahudilerin anısına; gerçek boyutlarında ve demirden yapılmış, bazıları tek, bazıları kadın, bazıları erkek ayakkabıları var. Hatta: bir çift çocuk ayakkabısı da bulunuyor. Ziyaretçiler, bunların içlerine çiçekler bırakıyorlar.

Parlamento binasının hemen karşısında bir müze var.

NEPRAJZİ MÜZESİ (ETNOĞRAFYA MÜZESİ):

Şehrin en ünlü: etnoğrafya müzesi. Giriş: 300 forinti. Macaristan kültürü ve yaşam biçimi hakkında bilgi edinmek isteyenler için önemli bir durak. Özellikle: “Antik Çağlar’dan Uygarlığa” sergisini, mutlaka gezmenizi öneririm.

Buradan sonra, tekrar, Andrassy Caddesine dönüyoruz ve cadde üzerinde ilerlemeye devam ettiğinizde, caddenin sonunda: duvarlarında büyük bestecilerin heykellerinin bulunduğu bir bina ile karşılaşacaksınız. Burası: Opera binası.

MAGYAR ALLAMİ OPERAHAZ (OPERA BİNASI):

Bu gösterişli yapı: 1884 yılında yapılmış. Bina: dünyaca ünlü Macar mimar Miklos Ybl tarafından inşa edilmiştir. Avrupa’nın en güzel opera binalarından biridir.

Binanın içindeki odalar: ünlü Macar ressamları tarafından dekore edilmiş. Seyirci kapasitesi: 1200 kişi. Yılbaşında burada balolar düzenleniyormuş. Her köşede: Beethoven, Mozart, Verdı gibi ünlü müzisyenlerin heykellerini görmek mümkün. Budapeşte şehrinin gözbebeğidir.

Operanın karşısındaki tarihi Muvezin kahvesinin şaraplarını deneyin.

xxxxxxxxxx

Peşte yakasında: görmenizi önereceğim diğer yerler şunlardır:

ULUSAL MÜZE:

Buraya: Astoria veya Kalvin Meydanından yürüyerek ulaşabilirsiniz. Cumartesi günleri, giriş ücretsiz. Macaristan ülkesinin, kuruluşundan, 1900’lü yıllara gelinceye kadar olan tarihi süreç içindeki gelişimini yansıtan bir müze. Bu müzede, sık sık özel sergiler yapılıyor.

SİNAGOG:

Dohany Sokağındadır. Dünyanın ikinci, Avrupa’nın en büyük sinegogu buradadır. 3000 kişilik salonu var. Şehirde, Yahudi toplumunun merkezi konumunda.

Bahçesinde: metalden bir defne ağacı var. Ağacın yaprakları üzerinde, II. Dünya Savaşından öldürülen Yahudilerin isimleri yazıyor. Ağacın altında ise, evlatları: ölen anne-babalarına soykırımı lanetleyen yazılar yazmışlar. Defne yaprağı barış anlamına geliyor.

KALLERT FURDO:

Banyo, çamur banyoları ve fizik tedavileri yapılıyor. Osmanlılar döneminde: “Açık Ilıca” olarak biliniyor.

DUDOS FURDO;

Osmanlılar döneminde, Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Sekiz kemerli ve büyük kubbelidir. Büyük bir havuzu vardır.

CESENI FURDO:

Burası; Budapeşte’ye 1 saat uzaklıktadır. İçinde, bir de Türk hamamı var.

SİMPLA GECE KULUBÜ:

Gece hayatını keşfetmek için, buraya gitmeniz gerek. Üzeri kapatılmış, eski bir han tipi yer. Avlusuna: eski koltuklar atılmış.

NATİONAL THEATRE:

Sağ ve sol kesimin ciddi kavgaları sonucunda, sağ kesimin isteği üzerine, beş yıl önce yapılmış. Çok güzel bir bina. Modern ama etkileyici. Onun önündeki kule kılıklı yere çıkıp, manzarayı mutlaka izleyin.

AQUİNCUM MUSEUM:

Pazartesi günleri kapalı. Diğer günlerde, saat: 17.00 kadar açık. Müzenin bulunduğu bina: yaklaşık 2000 yıl önce inşa edilmiş ve bu yönü ile mutlaka görülmesi gereken bir yer. Özellikle: büyüleyici mozaik ve taş oymaları, muhteşem.

PESTİ VİGADO:

Yapı: 1865 yılında inşa edilmiştir. Budapeşte’nin ikinci önemli konser salonu olarak bilinmektedir. Haziran-Eylül ayları arasında: dünyanın birçok yerinden gelen sanatçıların verdikleri konserler, burada izlenebilmektedir.

VAROSLİGET:

Şehrin tarihsel ve kültürel açıdan, ikinci önemli parkıdır. Buraya: 1 numaralı metro ile, kolaylıkla ulaşabilirsiniz.

FÖVAROSİ NAGYCİRKUSZ:

Şehrin, en ünlü sirki, zamanınız varsa mutlaka gidin.

KAPALI ÇARŞI:

Tranvayla buraya 10 dakikada ulaşabilirsiniz. Büyük ve oldukça yüksek tavanlı bir mekana kurulmuş çarşı: 2 katlı. Burada oldukça ucuz hediyelik eşya ve yiyecek bulmanız mümkün.

Çarşıdan çıktıktan sonra: hemen yakınındaki, şehrin en ünlü caddesine ulaşıyorsunuz.

VACİ UTCA MEYDANI VE CADDESİ :

Cadde: trafiğe kapalı. Lüks mağazalar ve cafe/restoranlarla dolu. 19.yüzyıldan beri gezintinin, alışverişin, buluşmanın merkezi bir yer.

Yüksek gelirli Macar halkının buluşma yeri. Erzsebet (Elizabeth) köprüsünün Peşte ayağında başlayarak, cadde boyunca yürüyün. Yürürken, hoş süslemeleriyle Klotil Sarayı, Peterffy Sarayı, Servit kilisesi, bir zamanlar Türk bankası olarak da kullanılan 1906 tarihinden kalma, zarif bir bina, Yeni Tiyatro, Üniversite kilisesi, Franz Liszt Müzik Akademisi gibi, pek çok ilginç yapı görebilirsiniz.

Caddenin bir ucunda, büyük bir hal binası var. Dışarıdan bakınca, hal gibi durmayan, çok güzel bir bina. İçinde ise: domatesler, biberler ve etler, birçok gıda maddesi satılıyor. Hareketli ve keyifli bir yer. Burada: Macar halkının arasına karışıp, günlük yaşantılarını izleyebilirsiniz. Alışveriş için, özellikle Macar porselenlerini düşünmelisiniz.

Caddeyi ikiye bölen meydanda, güzel bir kafe var. Gerbaud Cafe.

GERBEAUD (JERBO) KAFE: Burası, 1858 yılından beri, burada hizmet veriyormuş. Avrupa’nın en eski ve en büyük pastanesi. İçi barok tarzında döşenmiş. Burada: Gerbeaud kurabiyesi ve çikolatalarını tadın. Burası: Budapeşte’nin önemli bir buluşma merkezi konumunda.

Burayı da gezdikten sonra, yürümeye devam ediyoruz. Caddedeki alt geçitten geçip caddenin karşı bölümüne geçiyoruz. Burada bir meydan var. Vörösmarty Meydanı.

VÖRÖSMARTY MEYDANI:

Bu meydana ismini veren romantik şair, ünlü ozan Mihaly Vörösmarty (1800-1855). Meydanda, ünlü ozanın mermer heykeli var. Meydanda ayrıca: güzel bir kafe var.

NEW YORK KAFE: Bu şehre gelirseniz, burayı mutlaka görün. Bir zamanlar: entellüektellerin devam ettiği, mütevazi bir yer iken, şimdi gösterişli bir kafeye dönüşmüş. Burada: sıcak çikolatayı deneyin.

Alışveriş denilince, Peşte bölümünde: Nyugati tren istasyonunun hemen yanındaki: West End olabilir.

GREAT MARKET HULL:

Burası, oldukça büyük ve tarihi bir binada kurulmuş market. Burayı mutlaka görün, binanın gerek içi ve gerekse dışı çok ilginç. Genelde: alt katında gıda maddeleri ve özellikle de, kırmızı biber satılıyor. Üst katında ise: değişik hediyelik eşyalar satın alabilirsiniz.

YAZDIR