LEFKE:
Lefkoşa’nın 74 km. uzağında. Adanın kuzeybatısında. Burası da: turunçgilleriyle ünlü bir belde. Buraya: Güzelyurt üzerinden gitmek mümkün.
SOLİ:
Burası: Kuzey Kıbrıs’ta,ziyaret edilebilecek antik çağ şehirlerinden biri. Verimli topraklar üzerinde bulunan Soli; bölgede bulunan bakır yatakları ve limanı ile, adada önemli bir konuma sahip. Bugün; koruma altına alınıp, ziyaretçilere açılan bu yerleşim yeri; tarihin, korunması gereken miraslarından biri.
Soli’nin orijini:MÖ.700 yıllarına kadar dayanıyor. Asurluların haraç aldıkları kentlerin isimleri bulunan bir listede; burası da yazılı. Bu listede; kentin ismi: “Si-il-lu” olarak geçiyor. MÖ.498 yılında; adada bulunan diğer krallıklarla birlikte; Soli de; Kıbrıs’ın hakimi olan Perslere karşı ayaklanır, ancak yenilirler. Bundan sonra: şehrin daha iyi kontrolünün sağlanması için: Pers taraftarı kral Doxandros of Marion; şehrin yanına: “Vouni Sarayı” nı yaptırır.
Soli; en parlak yıllarını; Roma döneminde yaşar. 4’ncü yüzyıla gelindiğinde; liman, gemilerin giremeyeceği kadar dolar ve bunun üzerine bakır madenleri kapatılır. 7’nci yüzyıldaki arap akınları: kentin sonunu hazırlar.
Araştırmalarda; Soli şehrinde:tiyatronun sırtını verdiği tepedeki akropolis de; kral sarayı bulunmuştur. Kazılarda, ayrıca: Helenistik döneme ait; altın ve gümüş takılar, MÖ.1’nci yüzyılda yapılmış mermer bir Afrodit heykeli ( halen güney Kıbrıs’ta müzede sergileniyor) ve MÖ.2’nci yüzyıla ait, Amazonlar ile savaşı gösteren bir kabartma ele geçmiştir.
Günümüzde: Viyana Tarih Müzesinde bulunan ve Fugger Lahti olarak bilinen lahitin de; Soli akrepolisi’nden çıktığı ileri sürülmektedir. Kazılarda; Helenistik döneme ait; agora’ya açılan bir cadde ve agora’daki mermer, anıtsal çeşmenin kalıntıları ortaya çıkarılmış. Tatlı su kaynağı, verimli topraklar ve korunaklı bir liman. Ayrıca: bakır yatakları ve bakırı işleyebilecek çok sayıda odunun bulunması, bölge için büyük avantaj.
SOLİ BAZİLİKASI:
4’ncü yüzyılın, ikinci yarısında yapıldığı sanılıyor. Kıbrıs’ta inşa edilen ilk kiliselerden biri. Kendine özgü yanları var. 200 metre uzunluğundaki bazilika; üç kapılı bir giriş ve giriş mekanı ile başlıyor. Bunu; dört tarafı sütunlarla çevrili ve çeşmesi olan bir avlu izliyor. Bundan sonra gelen, yine üç kapılı bir giriş ve narteksten sonra; asıl kiliseye giriliyor. Kilisenin içinde: iki sıra halinde dizilmiş, onikişer taştan yontulmuş, dev sütunlar var. Bugün; bu sütunların altlıkları görülüyor. Nefin sonunda; üçlü bir apsis var. Ortadakindeki sıralar: piskopos ve rahiplere ayrılmış. Kilisenin döşemesi tamamen mozaik kaplı imiş. Bu mozaiklerin bir kısmı, günümüze dek ulaşmış. Kuzey Kıbrıs’ın en iyi korunmuş: mozaik ve mermer zemine sahip. Başlangıçta; tümü, geometrik desenli olan mozaiklere zamanla hayvan figürleri de eklenmiş. Hayvan figürleri arasında; çevresi bir bitki örtüsü ve dört küçük yunus ile çevrili, kaz’a benzeyen kuğu figürü dikkati çekiyor. Apsisin önündeki mozaikte; Yunanca:” Ey İsa, bu mozaiği sana adayanları koru” yazısı okunmakta. Hıristiyanlık geleneğinde, Soli, Saint Mark’ın Saint Auxibius tarafından vaftiz edildiği yer olarak kabul ediliyor. Buna göre: 1’nci yüzyılda Soli’ye sığınan Hıristiyan bir Romalı olan Auxibius; sonradan Soli kilisesinin ilk piskoposu olmuş.
SOLİ TİYATROSU:
Soli’deki Roma Tiyatrosu, bir tepenin, denize bakan yamacında kurulmuş. 2’nci yüzyıl sonu ve 3’ncü yüzyıl başındaki tarihi süreçte yapıldığı tahmin ediliyor. Seyircilere ayrılan yarım daire şeklindeki oturma sıralarının olduğu bölüm: kısmen tepenin kayasına oyulmuş. Burası: ortadaki orkestra (koro yeri) denilen kısımdan; kireç taşı bloklarla yapılmış bir duvarla ayrılıyor. Oturma yerlerinin taşları ve mermerlerinden sağlam kalanlar; 19’ncu yüzyılda Port Sait rıhtımının yapılmasında kullanılmış. Aslında; kapasitesi 4000 kişi olan bu kısım, günümüzde, yarı yüksekliğine kadar restore edilmiş durumda. Sahne binası: 2 katlı ve mermerden kaplanmış ve heykellerle süslü. Günümüzde görülen kısmı:sahne binasının üzerine inşa edildiği platform. Tiyatronun batısındaki bir tepenin üzerinde: İsis ve Afrodit’e adanmış bir tapınağın izlerini görmek mümkün.
Soli Tiyatrosunda; her yıl, Lefke Avrupa Üniversitesi’nin mezuniyet törenleri ve yine her yıl düzenlenen L.A.Ü. Bahar Şenlikleri yapılıyor. Bu şenliklerde, ünlü sanatçıların konserleri izlenmekte.
VOUNİ SARAYI:
Marion kentinin, Pers sempatizanı olan kralı Doxandros of Marion tarafından; civardaki Yunan taraftarları yerleşim birimlerinin kontrolü için; 5’nci yüzyılda yaptırılmıştır. Saray’da; 137 oda var. Bunlar: idari bölümleri, yatak odalarını, erzak depolarını, hamam ve çalışma odalarını kapsıyor. MÖ.449 yılında; bölgedeki Pers egemenliği, yerini Yunan egemenliğine bırakınca; Saray işlevini yitirir. Toplam:70 yıllık bir dönemde ayakta kalmıştır. Daha sonra ise; MÖ.380 yılında; Soli halkı tarafından yıkılır ve bir daha yenilenmez. Sarayın su ihtiyacı için kayalara oyulmuş sarnıçlarda biriken yağmur suları kullanılmış. Erzakların depolandığı bazı odaların içlerine; anforaların oturtulduğu çukurlar göze çarpıyor. Hamamlar; sıcak hamam türünün eski örneklerinden. Yapılan kazılarda: pişmiş topraktan yapılmış ve sarayın ortadan kalktığı yangında siyahlaşmış testi içinde “Vouni Hazinesi” olarak adlandırılan eşyalar bulunmuş. Bunlar arasında: altın ve gümüş bilezikler, işlemeli gümüş kupalar, Marion, Kition, Lapithos ve Paphos kentlerinin damgalarını taşıyan yüzlerce madeni para bulunmuştur. Sarayın güneyinde ise; MÖ.5’nci yüzyılda yapılmış olan bir “Athena Tapınağı” izleri bulunmuş. İki avlusu ve etrafı çevrili kutsal bir alanın bulunduğu tapınakta, içlerine heykellerin oturtulduğu çukurlar da belli. Vouni kalıntılarının bölümleri; giriş, kraliyet odaları, sütunlu avlu, mutfak avlusu, sarnıç, erzak depoları, hamamlar, oturma odaları, işyerleri olarak gezilip görülebiliyor.
Yorum
Güzel, kapsamlı ve aydınlatıcı bir yazı olmuş. Teşekkürler.