Seyitgazi ilçesi; Eskişehir’den yaklaşık 46 km. uzaklıkta. Eskişehir-Afyonkarahisar karayolu üzerinde. Düzgün ve işlek ve rahat bir yol. Sonra: Seyitgazi’ye varıyorsunuz. Yol üzerinde, yer yer küçük derelerin geçtiği bölgeler var, buralarda küçük molalar vermek mümkün. Evet; Seyitgazi’ye vardığınızda, hemen karşıda bir tepe göreceksiniz. İlçe, bu tepenin alt bölümüne kurulmuş. Önce, bu tepenin bulunduğu yere yani külliye’ye gidin. Seyitgazi ilçe merkezine girdiğinizde, sorduğunuzda, burayı gösteriyorlar. Normal yerleşimden daha yüksekte, bir tepe üzerinde kurulmuş. Tepeye vardığınızda, otopark var. Aracınızı burada rahatlıkla bırakıp, yemyeşil ağaçlar altındaki külliyenin merdivenlerinden yukarı çıkın. Türbenin bulunduğu yere vardığınızda, üstü açık bir avlu bölümü var. Burada: birkaç dini eser satıcısı var. Ama: en dikkat etmeniz gereken: saat: 18.00′de buranın kapalı kaldığı. Yani: saat 18.00′den sonra buraya ulaşırsanız, bütün kapıların kapalı olduğunu göreceksiniz. Ama, size bir ipucu, türbenin içini görmek isterseniz, bir demir merdiven ile, 4-5 basamak tırmanarak, pencereden türbenin içini görebiliyorsunuz.
SEYİT BATTAL GAZİ TÜRBE VE KÜLLİYESİ:
İlçe merkezinde, Selçuklular zamanında, Ümmühan hatun tarafından, 1207-1208 yılları arasında yapılmış. Cami, türbe, medrese gibi yapılar var. Selçuklu ve Osmanlı eseri, birçok yapı, bir arada bulunuyor. Seyit Battal Gazi; Türk-İslam tarihi içinde, kahramanlıkları ile destanlaşmış bir kişi. Malatya’da doğmuş ve ömrünün son zamanlarını, Seyitgazi İlçesinde geçirmiş ve burada ölmüş. Türbesi: Selçuklu dönemi inşaatı olmasına rağmen, yapılan restorasyon sonucu, Osmanlı dönemi özelliklerini taşıyor. Ahşap kapı kanatları, Ankara Etnoğrafya Müzesinde sergileniyormuş. Türbenin içinde; Battal Gazinin sandukası ve ayak ucunda ise, aşık olduğunda kaçırdığı, İstanbul Tekfurunun kızı, karısı Elanora’nın sandukası var.Yanlız, sanırım burada sizin de dikkatinizi çekecek bir özellik var. Battal Gazi’nin sandukasının boyutu, yaklaşık 3 m. civarında, aşırı büyük mü yapılmış? Kesinlikle: türbenin bulunduğu külliyeye uğramanızı öneririm, her ne kadar eski yapı olsa da, günümüze kadar sağlam olarak ayakta kalabilmiş bir yapı.
Evet; Seyitgazi İlçesinde, bundan başka birçok Selçuklu ve Osmanlı dönemi yapısı (hamam, çeşme, kervansaray gibi) var. Ama; bunların çoğu tahrip olmuş ve yapıldıkları dönemin özelliklerini taşımaktan uzak. Bence zaman ayırmayın ve yola devam edin. Seyitgazi İlçesinden, Afyonkarahisar karayolundan devam ettiğinizde, Kırka nahiyesini geçtiğinizde, sizi muhteşem bir antik dönem anıtı bekliyor. Yaklaşık; 27 km. sonra, Kırka nahiyesini geçtikten sonra, tabela göreceksiniz ve sola dönün, çok kısa süre sonra Yazılıkaya köyüne varacaksınız. Buranın, Eskişehir’e toplam uzaklığı. 80 km. civarında.
YAZILIKAYA ANTİK ŞEHRİ:
Evet, yazılıkaya köyünün hemen kuzeyinde, yazılıkaya antik şehri kalıntılarını görmek mümkün. Yeri, tam olarak Frig yaylasının üzerinde. Oldukça yüksek rakımlı bir yerde, muhteşem, tertemiz bir havası var. Köye girdiğinizde: Seyitgazi Yazılıkaya Tapınağı Anıtı yani diğer ismiyle, Midas anıtı, ilk bakışta göze çarpıyor.
Yazılı kaya’nın bulunduğu vadide, MÖ.2 binli yıllarda, Hitit yerleşmesi görülür. MÖ.800 lü yıllardan sonra ise, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı anıtsal eserleri görülür. Burada kurulan şehir; kayalık bir platform üzerinde. Hitit kültürüne ait, kaya kabartmaları görmek mümkün. Hititlilerden sonra, buraya Frigya’lılar gelip yerleşmişler. Frigyalılar döneminden kalma: kale duvarları, yerleşim yerleri, kaya mezarları, basamaklı anıtlar, nişler, antik yollar görmek mümkün.
Tabii buranın en büyük özelliği: antik yazılıkaya anıtı. MÖ.550 yıllarında yapıldığı sanılıyor. Tüf kaya üzerine oyulmuş, yaklaşık 400 m.karelik bir alanı kapsıyor. Dikdörtgen şeklinde, motiflerle süslü bir yüzeyi var. Fazla tahrip olmadan, günümüze kadar gelebilmesi, bizler için bir şans, çünkü onu görebiliyoruz. Üzerindeki yazıtta, Midas kelimesi geçtiğinde, Frigya kralı Midas’ın anısına, buraya Midas Anıtı da deniliyor. Tüf kayalar üzerine oyulmuş, işlenmiş çok sayıda anıtın en görkemlisi. Frigya’lılar, tanrılarının kayaların bulunduğu yerlerde yaşadıklarına inandıkları için, tapınaklarını hep kayaları oyarak, kaya yüzeylere yapmışlar. Evet, devam ediyoruz. Yazılıkaya anıtı; 17 m. yüksekliğinde, 16.5 m.genişliğinde, bir kaya bloku. Anıt: doğu yönünde yapılmış. Anıtın ortasında, yüzey üzerinde 5.5 m. genişliğinde ve 1.44 m.derinliğinde bir girinti var. Burada; anıtın yapıldığı dönemde, ana tanrıça Kybele’nin bir bronz heykelinin konulduğu sanılıyor. Bu heykelin; kaya bloka, metal bağlantı halkaları ile sabitlendirildiği düşünülüyor. Elbette, bu bir sanı ve ayrıca, böyle bir heykele bugüne kadar ulaşılamamış, kimbilir kimler çalıp, nereye kaçırmışlardır.
Üzerinde yazılar olması nedeniyle; yazılıkaya olarak isimlendirilmiş. Ancak; bu yazıların, günümüzde halen çözülememiş olması, ilginç bir durum. Tüm uygarlıklara ait yazılar çözülmüş olmasına rağmen, bunların halen çözülememiş olması, ilgisizlik mi demeli, bilmiyorum, ama mutlaka bir sebebi olsa gerek. Evet, biz anıtımızı anlatmaya devam edelim. Maalesef, buraya gittiğinizde, sizinde içinizi burkacak bir şey göreceksiniz. Anıtın üzerinde, yaklaşık 2 m. lik bir yarık var. Yani; anıt elden çıkmak üzere. Umarım, buraya, ilgililer bir önlem alırlar. Çünkü; bu çatlak, böyle kalırsa, büyük olasılıkla, bir süre sonra iyice büyüyecek ve bizim muhteşem yazılı kaya anıtımızın büyücek bir parçası, koparak, yere düşecek.
Yazılı kaya platformunun batı yamacında, yazılı kaya anıtından yaklaşık 200 m. uzakta, güneybatıda, tamamlanmayarak yarım bırakılmış bir anıt daha var. Tamamlanmamış olması çok önemli. Çünkü: bu sayede, Frig kaya anıtlarının, nasıl ve hangi metodla yapıldığını görebiliyoruz. Buna bakılarak, anıtların; doğal terasta, iskele kurmadan yapıldığı sanılıyor.
Platformun, kuzey batı yamacında, Frig kaya mezarı görülüyor. Frig ahşap mimarisinin güzel bir örneği. En ince detayına kadar işlenmiş taş işçiliği harika. Anakayaya, yekpare, yani tek parça olarak oyulmuş. Girişi: kuzeyden. 1990 ve 1998 yıllarında, restore edilmiş.
Evet; Seyitgazi denilince, akla gelen ilk örnekler bunlar. Yani. İlçe içindeki; Battal Gazi Külliyesi ve Yazılıkaya anıtını gezmenizi öneriyorum. Bunun yanında, eğer zamanınız varsa: bir iki yer daha gezebilirsiniz. Onlarla ilgili de kısa bilgiler vermek istiyorum. Tercih sizin.
BAHŞEYİŞ ANITI:
Kırka Bucağı, Gökçebahçe köyünün hemen yanında. Kurtkoca deresinin ağzında bulunuyor. Üç boyutlu bir anıt. Frig kaya anıtlarının genel özelliklerini taşıyor. Kapı nişinin ortasında bulunan oyuk, arkada üçgen alınlığın üstünden aşağı inen oyuk ile birleşiyor. Burası: sıvı sunak yeri. Frigler, bu anıtı yaparken, ana tanrıça Kybele’nin kendilerine bahşettiği nimetleri, yine ona sunarak, şükran duygularını dile getirmişler.
KIZLAR MANASTIRI:
Çukurca Köyünün 500 m. batısında. Dor mimari sitilinde yapılmış ve ince detaylar, kayaya işlenmiş. Cephesinde, iki sütun var. Volkanik tüf kayaları oyularak yapılmış. Yekpare bir şekilde işlenmiş. İki mezar odası var. Helenistik çağa tarihleniyor. 1991 yılında restore edilmiş.
ASLANLI MABET:
Kümbet köyünde. Frizde, ortada bir vazo var ve iki yanında ise, karşılıklı birer aslan figürü. Bu nedenle, bu ismi almış. Mezar odasında:” SOLON” kelimesi okunuyor. Bu nedenle, solon mezarı da deniliyor. Dış cephe ve iç mezar odası tahrip olmuş. Helenistik çağa ait. Girişi de tahrip olmuş.
