Ulus’ta, Atatürk Anıtından, sola döndüğünüzde, yaklaşık 300 metre ilerde, solda kalıyor. Yürüyerek gidebilirsiniz. Burayı mutlaka görmenizi öneriyorum. Hatta; öğretmen ve okul idarecileri tarafından, öğrencilerede gösterilmesi gerekir diye düşünüyorum. Çünkü; buranın büyüklüğü ve ihtişamı; yaşadığımız şehrin, bir zamanlar ne ölçüde önemli olduğunun en büyük göstergesi, kanıtı. Sonuçta; bu topraklar üzerinde yaşamış toplumların bu tür eserleri; bizlere, yanlızca gurur veriyor.
Evet; burası, eskiden, aslında bir höyük imiş. En üstte; roma yerleşimi ve onun altında ise Frig devri yerleşimi kalıntıları bulunmuş. Höyük altındaki taş kalıntılar, çok iyi korunduğundan, yapının planı anlaşılabilir durumda. Buna göre: yapının, bir taşra kenti hamamından öte, imparatorluk standartlarına göre, ihtişamlı yapılmış bir yapı olduğu anlaşılıyor. Bu da, bence şehre verilen önemin bir ifadesi.
Hamam: MÖ.211 yılında,Roma İmparatoru Caracalla (212-217) tarafından, Sağlık Tanrısı Asklepion adına yaptırılmış.
Yapının boyutları: 80×130 metre. Taş ve tuğladan yapılmış. Girişi: sütunlu bir revak kalıntısı çevreliyor. Bu sütunlar o ölçüde kalınkı, gördüğünüzde şaşıracaksınız. Kapıdan girişten sonra, geniş bir alana yapılan ve Palaestra denilen, beden eğitimi ve güreş yapılan yer var. Bu kısmın, hemen sağında yol üzerinde, 128 mermer sütun mevcut. Ayrıca; bugün, burada, roma devri Ankara’sından toplanan yazıtlar sergileniyor. Zengin bir koleksiyon, görülmeye değer.
Spor alanının hemen arkasında; geleneksel roma hamamının bölümlerini görmek mümkün. Buraya giremiyorsunuz. Çevresi; tel örgü ile kapatılmış ama gayet güzel bir tedbir alınmış. Birkaç basamakla, bir yükseltiye çıkıyorsunuz ve buradan, hamam kalıntılarını gayet güzel görebiliyorsunuz. Yoksa; elbette kalıntıların arasına insanların sokulması hoş olmazdı, ama bu tür bir düzen kurulması harika olmuş. Düşünene teşekkürler. Evet; birkaç basamak merdivenler, bir yükseltiye, podyuma çıkıyorsunuz ve buradan, kalıntıları gayet güzel görebiliyorsunuz. Evet, hamamın bölümlerinde kalmıştık. Soğukluk kısmı, solunda ise, kenarlarında oturma basamakları olan büyük bir yüzme havuzu ve havuzun yanında soyunma yerleri var.
Sağda; yuvarlak tuğladan yapılmış, çok sayıda sütün parçaları görülen yer; soğukluk kısmı. İkinci sıradaki ılıklık kısmında, yine yuvarlak tuğladan yapılmış, sütun parçaları var. Yıkanma odaları; bu sütunlar üzerinde imiş. Sıcaklık kısmı ise, hamamın en arka kısmında ve 12 ocaklı.
Ilıklık ve sıcaklık kısımları, diğer kısımlardan daha geniş. Bunun nedeni: Ankara’nın kış şartlarının çok soğuk olması olarak düşünülmüş. Bu kısımların etrafında ise, ocaktan gelen sıcak havanın rahatça dolaştığı tuğla sütunlardan oluşan, bir yer altı ısıtma sistemi var ve yukarıdaki yıkanma odalarının hepsi, bu sistemle ısıtılıyormuş.
7 nci yüzyıldaki bir yangın sonucu, yapı tahrip olmuş. Kazılar sırasında ele geçirilen sikkelerden, yaklaşık 500 yıl boyunca, bu hamamın kullanıldığı ve zaman zaman onarıldığı anlaşılmakta. Muhteşem bir süre, dikkat edin,500 yıl.
1938-1943 yılları arasındaki kazılarda; hamamın soyunma ve yıkanma kısımları ve yer altındaki ocak ve servis yolları bulunmuş. 1997-2001 yılları arasında yapılan çalışmalarda ise, burası, bir açıkhava müzesine dönüştürülmüş. Sergilenen eserlerden; mezar stellerinin çoğunlukla roma ve bizans dönemlerine ait olduğu görülüyor. Yazılı bloklarda ise, genellikle kitabeler var. Bunlar: Ankara’nın, o dönemlerine ait bilgi ve belgelerini içeren eserler. Örneğin: bu kitabelerden, imparator Vespasianus döneminde (69-79) Ankara’lı emekli askerlerin, bir dernek kurdukları öğreniliyor. Ayrıca, yine o dönemlerin: ekonomik, sosyal, kültürel ve ticari yapısı ile spor etkinlikleri hakkında bilgiler mevcut. Hamam bölümünün batışında teşhir edilen, Nike zafer anıtı biçimindeki kabartmalı bir blok ilginç, görülmeye değer.
Roma hamamını Ankara kalesine bağlayan antik yolun, küçük bir kısmı da ortaya çıkarılmış olup, Atatürk Anıtını Ankara kalesi yönünde geçtikten sonra, hemen solda, büyük alışveriş merkezinin hemen yanında, cadde üstünden görülebiliyor.
Ayrıca: bölgenin en solunda; bir roma anıt mezarı var. Gayet iyi durumda, korunmuş ve günümüze kadar gelmiş. Sonradan; üstüne koruma amaçlı, bir çatı yapılmış.
Evet; buraya geldiğizde; önce, gerçekten yüksek bir alanda olduğunuzu farkedeceksiniz. Çünkü; özellikle sol ve geri tarafta, şehir manzarası göreceksiniz. Sonra: yapının büyüklüğünü görünce şaşıracaksınız. Çünkü; gerçekten bu ölçülerde bir yapının hamam olarak kullanılması, yanlızca buraya verilen önemin bir ifadesi, bir imparatorluk hamamı olduğu şüphesiz, ayrıca bu yapının 500 yıl kullanıldığını duyunca, gerçekten şaşırmamak elde değil, düşünün gerçekten uzun bir süre. Ayrıca; o zaman insanlarının, bir romalının yaşadığı, ayak bastığı yerlere, aradan geçen 2000 yıl sonra, basıyor olmak, inanıyorum ki, bu duyguyu yaşamak sizin içinde ilginç gelebilecektir. Roma hamamı,bomboş. İçerde hiç kimse yok, ziyaretçi yok. Gidin görün, çünkü gerçekten çok yakın size.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
THE ROMAN BATHS:
The city’s Roman Baths are located on Çankırı Street, stretching between Ulus Square and Yıldırım Beyazıd Square. The palaestra, surrounded by porticoes on all sides, is a large square area. The frigidarium (cold room), tepidarium (warm room) and caldarium (hot room) are all connected to the palaestra. With its various yards, furnaces, services parts and water tanks, the building was a monumental structure.
All that remains of the building today are the heating and service areas. Coins, inscriptions and Corinthian column heads found during excavations suggest that the baths were constructed during the time of the Roman Emperor Caracalla (211-217). They were used in the Byzantine Period after being restored. A large collection of Roman inscripions collected from the city are exhibited in the palaestra.
